อินเดียสว่างไสว! ฉลองเทศกาลดิวาลีทั่วประเทศ แม้ห่วงมลพิษ

ชาวอินเดียนับล้านคนทั่วประเทศกำลังร่วมเฉลิมฉลองเทศกาลดิวาลี เทศกาลแห่งแสงไฟของชาวฮินดู ซึ่งมีการประดับประดาบ้านเรือน วัดวาอาราม สำนักงาน และท้องถนนด้วยตะเกียงน้ำมันและแสงไฟหลากสีสัน เพื่อเป็นสัญลักษณ์แห่งชัยชนะของแสงสว่างเหนือความมืดมิด

เทศกาลดิวาลีจัดขึ้นในคืนที่มืดมิดที่สุดของเดือนจันทรคติฮินดู การเฉลิมฉลองเทศกาลนี้มีประเพณีที่หลากหลายตามแต่ละภูมิภาคและชุมชนในอินเดีย แต่โดยทั่วไปแล้วจะมีการสวดมนต์ การรวมญาติ การแลกเปลี่ยนขนมหวาน และการจุดพลุไฟ

ความกังวลเรื่องมลพิษทางอากาศในอินเดีย

อย่างไรก็ตาม การเฉลิมฉลองในปีนี้เกิดขึ้นท่ามกลางความกังวลที่เพิ่มขึ้นเกี่ยวกับปัญหามลพิษทางอากาศ โดยเฉพาะอย่างยิ่งในภาคเหนือของอินเดีย สภาพอากาศตามฤดูกาลและการเผาตอซังข้าวมีส่วนทำให้คุณภาพอากาศแย่ลง ในขณะที่พลุไฟที่จุดในช่วงเทศกาลดิวาลียิ่งทำให้สถานการณ์เลวร้ายลง

ในกรุงนิวเดลี เมืองหลวงของอินเดีย ระดับมลพิษทางอากาศได้สูงถึงระดับอันตราย ถือเป็นเทศกาลดิวาลีที่มีมลพิษมากที่สุดในรอบทศวรรษ มาตรการใหม่เพื่อปรับปรุงคุณภาพอากาศดูเหมือนจะยังไม่ประสบความสำเร็จ

เมืองมุมไบ ศูนย์กลางทางการเงินของอินเดีย ก็ประสบปัญหาระดับมลพิษสูงในช่วงไม่กี่สัปดาห์ที่ผ่านมาเช่นกัน เพื่อพยายามจำกัดมลพิษ ศาลฎีกาของอินเดียเมื่อวันจันทร์ที่ผ่านมา ได้อนุญาตให้มีการผลิต ขาย และใช้พลุไฟ ‘สีเขียว’ ที่ได้รับการรับรองในกรุงเดลีและพื้นที่โดยรอบเป็นระยะเวลาจำกัด โดยพลุไฟเหล่านี้ถูกออกแบบมาให้ปล่อยมลพิษน้อยกว่าพลุไฟทั่วไป 20-30%

อย่างไรก็ตาม นักวิจารณ์ได้ตั้งคำถามถึงประสิทธิภาพในการลดมลพิษของพลุไฟสีเขียว และแสดงความกังวลว่าพลุไฟทั่วไปยังคงอาจถูกนำเข้ามาในเมืองหลวงจากรัฐใกล้เคียงได้

ความหมายของเทศกาลดิวาลี

แม้จะมีการถกเถียงเรื่องพลุไฟ แต่เทศกาลดิวาลีมีความหมายที่ลึกซึ้งกว่านั้นมาก เทศกาลนี้เป็นการเฉลิมฉลองการกลับมาของพระรามสู่เมืองอโยธยา หลังจากที่พระองค์ได้รับชัยชนะเหนือราวณะ ตัวร้ายหลักในมหากาพย์ฮินดูรามายณะ และเป็นสัญลักษณ์แห่งชัยชนะของความดีเหนือความชั่ว แสงสว่างเหนือความมืดมิด และความรู้เหนือความไม่รู้

ในช่วงก่อนเทศกาล ครอบครัวต่างๆ จะทำความสะอาดและตกแต่งบ้านด้วยดอกไม้ แสงไฟหลากสี และตะเกียงน้ำมันแบบดั้งเดิมที่เรียกว่า ดียาส (diyas) การเฉลิมฉลองยังเป็นการรวมญาติและเพื่อนฝูงเพื่อสวดมนต์ จัดเลี้ยงอาหารอย่างประณีต และแลกเปลี่ยนของขวัญ รวมถึงขนมหวานอินเดียแบบดั้งเดิมมากมาย

มีการสร้างลวดลายหลากสีสันที่เรียกว่า รังโกลี (rangoli) ที่ทางเข้าบ้าน ในขณะที่ตลาดต่างๆ ก็คึกคักไปด้วยผู้คนที่มาจับจ่ายซื้อของจำเป็นสำหรับเทศกาลภายใต้การประดับไฟที่สว่างไสว

พิธีการและกิจกรรมตลอด 5 วันของเทศกาลดิวาลี

การเฉลิมฉลองเริ่มต้นขึ้นเมื่อวันที่ 6 พฤศจิกายน ด้วยวันธันเตรัส (Dhanteras) ซึ่งเชื่อว่าการซื้อทอง เงิน หรือภาชนะใหม่ๆ เป็นมงคลและจะนำมาซึ่งโชคลาภ

วันที่สอง หรือที่เรียกว่า โฉติ ดิวาลี (Chhoti Diwali) หรือดิวาลีเล็ก มีการจุดตะเกียงน้ำมัน และบางครัวเรือนมีการจุดพลุไฟ

วันที่สาม คือวันเฉลิมฉลองหลัก ครอบครัวจะสวดมนต์ในช่วงเย็นแด่พระลักษมี เทพธิดาแห่งความมั่งคั่งและความเจริญรุ่งเรืองของชาวฮินดู ก่อนที่จะรวมตัวกันเพื่อรับประทานอาหารเทศกาลและชมพลุไฟ

วันที่สี่ มีการเฉลิมฉลองที่แตกต่างกันไปทั่วอินเดีย บางชุมชนมีการรวมญาติและจัดงานเทศกาลปีใหม่

วันที่ห้า ซึ่งเป็นวันสุดท้าย หรือที่เรียกว่า ไภ ดุจ (Bhai Dooj) เป็นการเฉลิมฉลองความผูกพันระหว่างพี่น้อง

เทศกาลนี้ยังมีการเฉลิมฉลองโดยชาวซิกข์และเชน พร้อมกับการประกอบพิธีทางศาสนาที่สำคัญอื่นๆ ชาวซิกข์จัดพิธีบันดี ชหอร์ ดีวาส (Bandi Chhor Divas) หรือวันปล่อยนักโทษ เพื่อรำลึกถึงการปล่อยตัวคุรุหกองค์ คุรุ ฮาร์โกบินด์ จากการถูกจองจำที่ป้อมกวาลอร์ในช่วงต้นศตวรรษที่ 17

สำหรับชาวเชน เทศกาลดิวาลีเป็นวันรำลึกถึงการบรรลุโมกษะ (moksha) หรือการหลุดพ้นจากวัฏสงสาร โดยพระมหาวีระ พระตีรถังกระองค์ที่ 24 และองค์สุดท้ายของยุคปัจจุบัน

ด้วยชุมชนชาวอินเดียที่กระจายอยู่ทั่วโลก เทศกาลดิวาลีจึงมีการเฉลิมฉลองในระดับสากล โดยครอบครัวและเพื่อนฝูงมารวมตัวกันเพื่อเฉลิมฉลองและแลกเปลี่ยนของขวัญ

เทศกาลนี้ถือเป็นช่วงเวลาอันเป็นมงคลสำหรับการซื้อของใหม่ ซึ่งหลายคนเชื่อว่าจะนำมาซึ่งความเจริญรุ่งเรืองและโชคลาภ ตลาดหลักทรัพย์ของอินเดียยังมีการเปิดซื้อขายเป็นพิเศษเป็นเวลาหนึ่งชั่วโมงสำหรับนักลงทุนที่เชื่อว่าการซื้อขายหุ้นในช่วงเทศกาลดิวาลีเป็นสิ่งที่ดี โดยเรียกว่า การซื้อขายมูฮูรัต (Muhurat trading) ซึ่งจะจัดขึ้นในวันที่ 8 พฤศจิกายนปีนี้

แม้ว่าจะมีรากฐานมาจากประเพณีฮินดู แต่เทศกาลดิวาลีก็มีการเฉลิมฉลองโดยผู้คนจากหลากหลายศาสนาและชุมชน

ที่มา: BBC News