ลิเบีย: องค์กรศาสนาสูงสุดออกคำสั่งห้ามสวมใส่เสื้อผ้า ‘ไนกี้’
ดาร์ อัล-อิฟตา (Dar al-Ifta) องค์กรศาสนาสูงสุดของลิเบีย ออกคำวินิจฉัยห้ามชาวมุสลิมซื้อ ขาย หรือสวมใส่เสื้อผ้าที่มีโลโก้ไนกี้ โดยให้เหตุผลว่าชื่อของบริษัทผลิตชุดกีฬายักษ์ใหญ่จากสหรัฐฯ แห่งนี้มาจากเทพีแห่งชัยชนะของกรีก และโลโก้ ‘swoosh’ อันเป็นเอกลักษณ์ก็ได้รับแรงบันดาลใจจากปีกของเทพีองค์นั้น
คำวินิจฉัยของสถาบันศาสนาแห่งนี้ซึ่งมีฐานที่ตั้งในกรุงตริโปลี ระบุว่า การสวมใส่เสื้อผ้าที่มีโลโก้ดังกล่าวเท่ากับเป็นการส่งเสริมสัญลักษณ์ที่เกี่ยวข้องกับ ‘พหุเทวนิยม’ หรือการบูชาเทพเจ้ามากกว่าหนึ่งองค์ ทั้งนี้ ประเทศลิเบียยังเป็นที่ตั้งของเมืองโบราณไซรีน (Cyrene) ซึ่งเป็นที่ที่ค้นพบซากโบราณคดี รวมถึงรูปปั้นของเทพีไนกี้ด้วย
คณะกรรมการศาสนาลิเบียยังกล่าวหาไนกี้ว่าสนับสนุนอิสราเอล และเรียกร้องให้คว่ำบาตรบริษัทที่ให้การสนับสนุนอิสราเอล โดยอ้างถึงแถลงการณ์ของสภาวิจัยและชะรีอะห์ศึกษาเมื่อวันที่ 5 พฤศจิกายน 2023 ที่เรียกร้องให้ชาวมุสลิมคว่ำบาตรบริษัทตะวันตกที่ถูกมองว่าสนับสนุนอิสราเอลในช่วงสงครามในฉนวนกาซา
คำวินิจฉัยนี้ ซึ่งเรียกว่า ‘ฟัตวา’ ถือเป็นความเห็นทางศาสนาในเรื่องของกฎหมายอิสลาม และได้รับการอนุมัติจากมุฟตีสูงสุดของลิเบีย ซาดิก อัล-การ์ยานี (Sadiq al-Gharyani) ขณะที่ BBC ได้ติดต่อไนกี้เพื่อขอความเห็นเกี่ยวกับเรื่องนี้
บทบาทและผลกระทบของฟัตวาต่อสังคมลิเบีย
ดาร์ อัล-อิฟตา เป็นสถาบันศาสนาที่มีอิทธิพลซึ่งตั้งอยู่ในกรุงตริโปลี ทางตะวันตกของลิเบีย ปัจจุบันประเทศนี้มีการแบ่งแยกทางการเมือง โดยมีหน่วยงานและสถาบันคู่แข่งดำเนินการทั้งในฝั่งตะวันออกและตะวันตก หลังความขัดแย้งหลายปีจากการล้มล้างอดีตผู้นำมูอัมมาร์ กัดดาฟี ในปี 2011
แม้ว่าคำวินิจฉัยทางศาสนาของ ดาร์ อัล-อิฟตา จะมีอิทธิพลทางสังคมอย่างมาก แต่ก็ไม่จำเป็นต้องเป็นคำสั่งของรัฐบาลหรือสามารถบังคับใช้ทางกฎหมายได้ เมื่อปีที่แล้ว ดาร์ อัล-อิฟตา เคยออกคำวินิจฉัยห้ามสวมเครื่องประดับและนาฬิกาที่มีโลโก้ของแบรนด์ Van Cleef & Arpels ซึ่งเป็นเครื่องประดับหรูของฝรั่งเศส โดยให้เหตุผลว่าดีไซน์รูปใบโคลเวอร์สี่แฉกเกี่ยวข้องกับความเชื่อของคริสเตียนและการแสวงหาโชคดี ซึ่งขัดต่อคำสอนของอิสลาม
ฟัตวาฉบับล่าสุดนี้ไม่ได้ประกาศห้ามผลิตภัณฑ์ของไนกี้ทั่วประเทศ หรือระบุบทลงโทษสำหรับผู้ที่ยังคงซื้อหรือสวมใส่ผลิตภัณฑ์เหล่านี้ อย่างไรก็ตาม ปฏิกิริยาบนโซเชียลมีเดียมีหลากหลาย มีผู้ใช้บางรายต้อนรับคำวินิจฉัยนี้ ขณะที่บางรายตั้งคำถามถึงความสำคัญ โดยมองว่าเป็นเรื่องที่ย้อนแย้งหรือเป็นการเบี่ยงเบนความสนใจจากประเด็นเร่งด่วนอื่น ๆ
คำวินิจฉัยดังกล่าวเกิดขึ้นท่ามกลางการถกเถียงอย่างกว้างขวางเกี่ยวกับการเพิ่มขึ้นของแนวคิดอนุรักษนิยมทางศาสนาในชีวิตสาธารณะของลิเบีย ในปี 2025 เจ้าหน้าที่ในลิเบียตะวันออกได้ประกาศข้อจำกัดเกี่ยวกับเพลงแร็ป การแสดงละคร และการเต้นรำ โดยอ้างถึงความกังวลว่าเนื้อเพลงและการแสดงบางอย่างละเมิดศีลธรรมอันดีของประชาชนและค่านิยมอิสลาม มาตรการเหล่านี้ได้ขยายไปถึงลิเบียตะวันตกด้วย
ก่อนหน้านี้ ดาร์ อัล-อิฟตา ก็เคยออกคำวินิจฉัยทางศาสนาต่อต้านดนตรีเช่นกัน แม้ว่าจะไม่มีหลักฐานชัดเจนว่ามีส่วนเกี่ยวข้องโดยตรงกับข้อจำกัดในการแสดงก็ตาม
ปัจจุบัน ไนกี้ไม่ได้มีร้านค้าอย่างเป็นทางการในลิเบีย แต่ผลิตภัณฑ์แบรนด์ไนกี้มีจำหน่ายผ่านร้านค้าปลีกชุดกีฬาในท้องถิ่น แบรนด์ชุดกีฬาเช่น ไนกี้ และ อาดิดาส เป็นที่นิยมทั่วแอฟริกาเหนือ ในลิเบียเช่นเดียวกับประเทศอื่น ๆ ในภูมิภาคนี้ มีสินค้าปลอมของแบรนด์ชุดกีฬายอดนิยมวางจำหน่ายในตลาดท้องถิ่นด้วย
ที่มา: BBC News
