วิกฤตธรรมชาติรุนแรง: โมเดล ‘จากบนลงล่าง’ ของจีนคือทางออก?

ในขณะที่ภัยธรรมชาติโหมกระหน่ำ ความมั่นคงทางพลังงาน และเศรษฐกิจโลกยังคงเป็นประเด็นสำคัญที่ถูกจับตา และในท่ามกลางวิกฤตเหล่านี้ โมเดลการรับมือกับการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศแบบ ‘จากบนลงล่าง’ ของจีน จะสามารถเป็นแนวทางในการก้าวไปข้างหน้าได้หรือไม่?

ขณะที่รัฐบาลจีนใช้วิธีการแบบรัฐนำในการปรับตัวด้านสภาพภูมิอากาศ รัฐบาลสหรัฐฯ กลับพึ่งพาภาคเอกชนเป็นหลัก ส่วนสหภาพยุโรปพยายามหาทางสายกลาง บทความนี้จะวิเคราะห์แนวทางที่แตกต่างกันนี้

ภัยพิบัติทางธรรมชาติที่กำลังทวีความรุนแรง

ภาวะภัยแล้งอย่างรุนแรงกำลังทำให้แม่น้ำสายสำคัญของยุโรปอย่างแม่น้ำลัวร์ ดานูบ และไรน์ มีระดับน้ำลดต่ำลงเป็นประวัติการณ์ ที่สถานีวัดระดับน้ำ Kaub ซึ่งเป็นจุดอ้างอิงสำหรับการขนส่งทางเรือบนแม่น้ำไรน์ ซึ่งเป็นเส้นเลือดใหญ่ทางเศรษฐกิจของเยอรมนี ระดับน้ำลดลงเหลือเพียง 17 เซนติเมตรในเดือนนี้ ซึ่งเป็นระดับต่ำสุดที่ไม่เคยพบเห็นมาก่อนนับตั้งแต่เริ่มมีการบันทึกในปี 1880

ในเวลาเดียวกัน ไฟป่ากำลังลุกลามทั่วภาคใต้ของยุโรป ทำให้ต้องอพยพผู้คนหลายแสนคน และสร้างภาพจำของฤดูร้อนในยุโรปที่ภัยพิบัติกลายเป็นเรื่องประจำฤดูกาลไม่ต่างจากวันหยุดพักผ่อน

แต่สถานการณ์เช่นนี้ไม่ได้จำกัดอยู่เพียงแค่ทวีปใดทวีปหนึ่ง ในช่วงไม่กี่สัปดาห์ที่ผ่านมา ควันจากไฟป่าในแคนาดาที่ทวีความรุนแรงได้พัดลงมาตามแนวชายฝั่งตะวันออกของอเมริกา ทำให้ชาวนิวยอร์กต้องเผชิญกับปัญหาในการหายใจ ขณะที่จีนต้องต่อสู้กับคลื่นความร้อนที่ยืดเยื้อและน้ำท่วมอย่างต่อเนื่อง พร้อมรับมือกับปรากฏการณ์เอลนีโญที่อาจจะรุนแรงที่สุดในรอบ 150 ปี

แนวทางที่แตกต่างกันของมหาอำนาจทางเศรษฐกิจ

วิกฤตที่ต่อเนื่องกันนี้ได้จุดประกายคำถามเก่าๆ ขึ้นมาอีกครั้ง: สังคมควรจะปรับตัวอย่างไรต่อสภาพภูมิอากาศที่เปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว? คำถามนี้ถูกตอบสนองแตกต่างกันอย่างมากโดยสามประเทศผู้นำทางเศรษฐกิจของโลก และนักวิเคราะห์เตือนว่าผลลัพธ์ที่ได้ก็แตกต่างกันไม่แพ้กัน

รัฐบาลจีนสามารถกำหนดแผนระยะยาวและสนับสนุนด้วยงบประมาณสาธารณะและการดำเนินการที่แข็งแกร่ง สหรัฐอเมริกาพึ่งพาภาคเอกชนอย่างมาก โดยมีความพยายามจากภาครัฐน้อยมากในการเทียบเท่า ส่วนยุโรปอยู่กึ่งกลางระหว่างสองแนวทางนี้อย่างไม่สบายใจ: สถาบันสาธารณะขาดวิสัยทัศน์และเงินทุนระยะยาว ขณะที่ภาคเอกชนขาดความตระหนัก

“เมื่อเทียบกับระบบของตะวันตก ข้อได้เปรียบที่ยิ่งใหญ่ที่สุดของจีนในด้านเหล่านี้คือความสามารถที่แข็งแกร่งมากในการดำเนินการแบบจากบนลงล่าง นั่นคือรากฐานของทั้งหมดนี้” เจียงเหวิน กัว นักวิจัยอาวุโสจากศูนย์สิ่งแวดล้อมและสังคมที่ Chatham House กล่าว

ตามความเห็นของกัว รัฐบาลทั่วโลกกำลังเผชิญกับความท้าทายสามประการเดียวกันในการปรับตัวต่อสภาพภูมิอากาศ

ที่มา: South China Morning Post