Awake Awake ของฟิโอน่า มอซลีย์: การสำรวจความทรงจำลวงและความเป็นจริงอันเลือนลาง

Awake Awake ของฟิโอน่า มอซลีย์: การสำรวจความทรงจำลวงและความเป็นจริงอันเลือนลาง

นวนิยายเรื่องล่าสุดของนักเขียนหญิงผู้ได้รับการเสนอชื่อเข้าชิงรางวัล Booker, ฟิโอน่า มอซลีย์, ‘Awake Awake’ ได้รับการวิจารณ์โดย M John Harrison ที่ตีพิมพ์เมื่อวันที่ 23 มิถุนายน 2026 โดยผลงานชิ้นนี้ได้นำเสนอเรื่องราวอันลวงตาของวัยเด็ก ประวัติศาสตร์ และความไม่แน่นอนทางจิตใจ ซึ่งท้าทายความเชื่อมั่นเกี่ยวกับความทรงจำและความเป็นจริง

มอซลีย์เคยยอมรับว่าเมืองยอร์กมีอิทธิพลอย่างมากต่อทั้งอาชีพนักประวัติศาสตร์และนักเขียนของเธอ ‘Awake Awake’ สานต่อแนวคิดนี้โดยสำรวจความสัมพันธ์ที่ซับซ้อนระหว่างความทรงจำส่วนบุคคลและความทรงจำทางประวัติศาสตร์ โดยเฉพาะอย่างยิ่งเมื่อตัวละครหลัก แมรี มูนีย์ ซึ่งเป็นนักเขียนและมาจากยอร์กเช่นกัน ได้เริ่มเล่าเรื่องราวความเจ็บป่วยทางจิตของเธอผ่านบันทึกความทรงจำที่ไม่น่าเชื่อถือ บทบรรยายที่เต็มไปด้วยรายละเอียดอันคมชัดตั้งแต่รายละเอียดของพ่อของเธอไปจนถึงเหตุการณ์ 9/11 กลับกลายเป็นว่าความทรงจำบางส่วนของเธอ โดยเฉพาะอย่างยิ่งที่เกี่ยวข้องกับความสำเร็จทางวรรณกรรมนั้นเป็น ‘ความทรงจำลวง’ และบุคคลบางคนที่เธอจำได้นั้นไม่มีอยู่จริง

ความไม่แน่นอนแบบฮิตช์ค็อกและการตั้งคำถามถึงความเป็นจริง

จากจุดที่เราเริ่มเข้าใจว่าความทรงจำของแมรีไม่น่าเชื่อถือ ความไม่แน่นอนแบบฮิตช์ค็อกก็ครอบงำเรื่องราว แมรีสารภาพว่าเธอเป็นผู้เล่าเรื่องที่ไม่น่าเชื่อถือที่สุด แต่เธอก็ยืนกรานที่จะซื่อสัตย์ต่อความสับสนของตัวเอง อย่างไรก็ตาม ในขณะเดียวกันผู้อ่านก็ยังสัมผัสได้ถึงเล่ห์เหลี่ยมของนักเขียนที่ซ่อนอยู่ในเรื่องเล่าของเธอ โดยเฉพาะอย่างยิ่งเมื่อเธอปกปิดรายละเอียดสำคัญเกี่ยวกับชายลึกลับที่เธอเจอในงานเลี้ยงวรรณกรรม ผู้ที่พยายามบอกเธอเกี่ยวกับปู่ชาวยิวผู้ได้รับรางวัลโนเบลของเธอ และบทบาทสำคัญที่เข้าใจยากของเขาในการยุติสงครามโลกครั้งที่สอง

คำถามที่ว่าอะไรจริง อะไรไม่จริง ความแตกต่างระหว่างการเล่าเรื่องกับการ ‘เล่าเรื่อง’ เริ่มทำให้ผู้อ่านก็ไม่มั่นใจในความทรงจำของตัวเองด้วยเช่นกัน ตัวละครรองบางคนเคยปรากฏตัวมาก่อนหรือไม่? หรือเป็นเพียงการคาดการณ์ล่วงหน้า หรือเป็นเพียงผลจากอาการป่วยของแมรี? มอซลีย์เปรียบเสมือนนักเขียนสองคนในคนเดียว โดยงานศิลปะของเธอจะไม่คลี่คลายจนกว่าจะถึงจุดสิ้นสุด แม้กระทั่งเมื่อเธอเสนอแนะบทสรุป เธอก็ไม่ได้รับประกันใดๆ

ความทรงจำ ประวัติศาสตร์ และยุคของข่าวปลอม

แมรีสรุปว่า ‘เราอาศัยอยู่ลึกซึ้งภายในความทรงจำของเรา มันอยู่ในตัวเรา และเราก็อยู่ในนั้น’ แม้แต่ตอนนี้ เมื่อเธอนึกถึงตัวเองในวัยเด็กที่ดูเหตุการณ์ 9/11 เธอยังไม่แน่ใจว่า ‘ความทรงจำนี้เกี่ยวข้องกับความเป็นจริงหรือถูกสร้างขึ้นมา’ ประวัติศาสตร์และความทรงจำมาบรรจบกัน กระบวนการที่คล้ายกันเกิดขึ้นกับทั้งสอง ในยุคของทฤษฎีสมคบคิดและข่าวปลอม นิยายก็ไม่เคยห่างไกลนัก

ในขณะเดียวกัน พ่อของแมรีซึ่งทะเลาะกับคณบดีหลังจากความขัดแย้งเกี่ยวกับพิธีรำลึก ก็ได้เผชิญกับ ‘การตื่นรู้’ ของตัวเอง และละทิ้งโบสถ์เพื่อหันมาให้ความเชื่อในลัทธินอติก ในชั่วพริบตา โลกวัตถุได้หลุดลอยไปจากเขา เขาได้เห็นสิ่งที่แมรีอธิบายว่าเป็น ‘ฟิล์มบางๆ ของการรับรู้ที่เราเรียกว่าความเป็นจริง’

‘Awake Awake’ จึงเป็นทั้ง ‘เสียงเรียกแห่งความชัดเจน’ ที่นำเสนอภาพที่ชัดเจนของความล้มเหลวทางศีลธรรมและการเมืองร่วมสมัยในสหราชอาณาจักร และเป็นการรวบรวมการมีส่วนร่วมทางปรัชญาและอภิปรัชญาที่น่าสนใจเกี่ยวกับธรรมชาติของความทรงจำ ความไม่แน่นอนที่แทบจะไม่ได้รับการแก้ไขทำให้หนังสือเล่มนี้น่าอ่าน แต่ในท้ายที่สุดคุณอาจไม่แน่ใจว่ามันตั้งใจที่จะแปลกประหลาดถึงขนาดนั้นหรือไม่

‘Awake Awake’ โดย Fiona Mozley จัดพิมพ์โดย John Murray ในราคา 20 ปอนด์ ผู้อ่านสามารถสั่งซื้อได้ที่ guardianbookshop.com เพื่อสนับสนุน Guardian

ที่มา: The Guardian