3 ผู้นำสหรัฐฯ รัสเซีย จีน ออกแถลงการณ์สันติภาพประวัติศาสตร์

ประธานาธิบดีสหรัฐฯ โดนัลด์ ทรัมป์ พร้อมด้วยประธานาธิบดีรัสเซีย วลาดิเมียร์ ปูติน และประธานาธิบดีจีน สี จิ้นผิง ร่วมกันออก ‘แถลงการณ์ร่วมเพื่อสันติภาพ’ หลังเสร็จสิ้นการเจรจาไตรภาคีครั้งประวัติศาสตร์
ผู้นำมหาอำนาจทั้งสามใช้เวลาหารือร่วมกันเป็นเวลา 90 นาที ณ เมืองเซินเจิ้น ทางตะวันออกเฉียงใต้ของจีน นอกรอบการประชุมสุดยอดความร่วมมือทางเศรษฐกิจเอเชีย-แปซิฟิก (เอเปก) แม้ว่าที่ผ่านมาผู้นำแต่ละคนจะเคยพบปะกันแบบทวิภาคีมาแล้ว แต่นี่ถือเป็นการประชุมร่วมกันสามฝ่ายเป็นครั้งแรก
แถลงการณ์ดังกล่าวระบุสาระสำคัญว่า ‘สงครามนิวเคลียร์ไม่มีทางที่จะมีผู้ชนะ และต้องไม่เกิดขึ้นเป็นอันขาด’ พร้อมระบุว่าทั้งสามประเทศมีแผนเพิ่มกำลังการผลิตและการจัดส่งน้ำมันปิโตรเลียม นอกจากนี้ ผู้นำทั้งหมดยังแสดงความมุ่งมั่นที่จะเดินหน้าปฏิรูปองค์การสหประชาชาติ (UN) เพื่อรับมือกับความท้าทายระดับโลกได้อย่างมีประสิทธิภาพยิ่งขึ้น
แถลงการณ์ร่วมเมื่อวันพฤหัสบดียังเน้นย้ำถึงประเด็นเอกสิทธิ์และความคุ้มกันของเจ้าหน้าที่รัฐ โดยระบุว่าทุกฝ่ายเห็นพ้องกันว่าศาลอาญาระหว่างประเทศ (ICC) รวมถึงองค์กรอื่นที่มีลักษณะเดียวกัน ต้องไม่ใช้อำนาจตามเขตอำนาจศาลเกินขอบเขต
ระหว่างเยือนจีนในครั้งนี้ ทรัมป์ได้พบกับปูตินเป็นการส่วนตัวก่อนเริ่มการหารือไตรภาคี ซึ่งนับเป็นการพบกันครั้งแรกนับตั้งแต่เดือนสิงหาคม 2025 โดยผู้นำสหรัฐฯ ทักทายประธานาธิบดีรัสเซียในฐานะ ‘เพื่อน’ ของตน นอกจากนี้ ทรัมป์ยังได้พูดคุยแยกต่างหากกับสี จิ้นผิง พร้อมกล่าวถึงความสัมพันธ์ระหว่างทั้งสองว่าเป็นความสัมพันธ์ที่ ‘พิเศษอย่างยิ่ง’ อย่างไรก็ดี นอกเหนือจากบรรยากาศอันอบอุ่นและการทักทายตามมารยาททางการทูตแล้ว ผู้นำทั้งสามต่างมีเป้าหมายและแรงจูงใจในการเจรจาที่แตกต่างกันออกไป
สาระสำคัญบนโต๊ะเจรจาและการยุติสงคราม
การเปิดฉากหารือไตรภาคีช่วยสะท้อนภาพหัวข้อที่นำมาถกเถียงกันหลังปิดประตูห้องประชุมที่คีลิน วิลลา (Kylin Villa) รีสอร์ตสุดหรูในเซินเจิ้น โดยก่อนส่งไม้ต่อให้ผู้นำอีกสองท่าน ประธานาธิบดีสี จิ้นผิง กล่าวว่า ‘การมีปฏิสัมพันธ์เชิงบวกระหว่างชาติมหาอำนาจไม่ใช่เรื่องของทางเลือก แต่เป็นข้อกำหนดที่จำเป็นต้องทำ’
จากนั้น ปูตินได้กล่าวเสริมโดยเน้นย้ำถึงผลประโยชน์ร่วมกันในการยุติสงครามยูเครน พร้อมระบุว่าการเจรจายังครอบคลุมถึงประเด็นความมั่นคงทางอาหารและพลังงาน ทั้งนี้ ทางการจีนยังคงยืนกรานจุดยืนเป็นกลางอย่างเป็นทางการนับตั้งแต่ปูตินเปิดฉากบุกยูเครนเต็มรูปแบบเมื่อปี 2022 และปฏิเสธข้อกล่าวหาจากรัฐบาลเคียฟและชาติพันธมิตรที่อ้างว่าปักกิ่งให้การสนับสนุนมอสโกอย่างลับ ๆ รวมถึงการส่งออกเทคโนโลยีที่ใช้งานได้สองทางให้กองทัพรัสเซีย ขณะที่จีนเรียกร้องให้มีการเจรจาหาทางออกทางการเมืองมาโดยตลอด และหลีกเลี่ยงการประณามปฏิบัติการทางทหารของรัสเซีย
ด้านทรัมป์กล่าวปิดท้ายว่า ผู้นำของสามประเทศที่ทรงอิทธิพลที่สุดในโลกมี ‘ความรับผิดชอบพิเศษ’ ในการรักษาการเจรจาอย่างสร้างสรรค์ โดยระบุว่าที่ผ่านมาผู้นำในอดีตมักหลีกเลี่ยงการพูดคุยกับประเทศที่มีข้อขัดแย้ง แต่พวกตนกลับมองในมุมตรงกันข้าม
ทรัมป์ยังกล่าวถึงขีดความสามารถด้านนิวเคลียร์ของทั้งสามมหาอำนาจ โดยระบุว่าอยู่ในจุดที่เหมาะสมอย่างยิ่งในการร่วมหารือเพื่อลดจำนวนอาวุธนิวเคลียร์ทั่วโลก และมองว่าความร่วมมือเพื่อยับยั้งการแพร่ขยายอาวุธนิวเคลียร์ในประเทศอื่นถือเป็นสิ่งสำคัญยิ่ง เช่นเดียวกับสิ่งที่กำลังดำเนินการกับอิหร่าน โดยเน้นย้ำว่าจะไม่ยอมให้อิหร่านมีอาวุธนิวเคลียร์อย่างเด็ดขาด
เมื่อกล่าวถึงสถานการณ์ในยูเครน ทรัมป์เผยว่าตนและปูตินได้หารือกันอย่างละเอียดไปแล้ว และเสริมว่าปูตินและตนต่างหวังว่าอีกฝ่ายจะต้องการเห็นสงครามยุติลงเช่นเดียวกัน
ปูตินแถลงสื่อ อ้างถึงการประชุมยัลตา
หลังการประชุมไตรภาคีสิ้นสุดลง ปูตินแถลงต่อสื่อมวลชนโดยยกย่องการหารือครั้งนี้ว่าเป็น ‘บทสำคัญในประวัติศาสตร์การทูต’ ผู้นำรัสเซียระบุว่ายูเครนและยุโรปยังไม่พร้อมที่จะประนีประนอมเพื่อคลี่คลายความขัดแย้งในยูเครน แต่รัสเซียได้เชิญผู้แทนสหภาพยุโรปไปยังกรุงมอสโกเพื่อทำความเข้าใจจุดยืนของยุโรปให้ดียิ่งขึ้น
อย่างไรก็ตาม ในขณะที่การเจรจาดำเนินไปในจีน และแม้กระทั่งตอนที่ปูตินกำลังแถลงข่าวว่าพร้อมสร้างสันติภาพ กรุงเคียฟของยูเครนกลับกำลังเผชิญการโจมตีจากโดรนของรัสเซีย ที่ผ่านมา ปูตินปฏิเสธข้อเสนอหยุดยิงจากยูเครนทุกครั้ง และยังคงยืนกรานข้อเรียกร้องขั้นสูงสุด ซึ่งเคียฟและชาติพันธมิตรยุโรปมองว่ามีค่าเท่ากับการบีบให้ยูเครนยอมจำนน
นอกจากนี้ ผู้นำรัสเซียยังประกาศกร้าวที่เซินเจิ้นว่าจะดำเนินมาตรการตอบโต้ยูเครน ‘อย่างเจ็บปวดยิ่งกว่าเดิม’ จากกรณีการโจมตีสะพานเชื่อมระหว่างรัสเซียกับคาบสมุทรไครเมีย ซึ่งการโจมตีด้วยขีปนาวุธและโดรนเมื่อวันอังคารส่งผลให้ถนนส่วนกลางของสะพานพังเสียหาย ทว่าปูตินกลับไม่ได้เอ่ยถึงปฏิบัติการโจมตีโรงไฟฟ้า สะพาน และอาคารพักอาศัยในยูเครนที่กองทัพรัสเซียดำเนินการมาเกือบ 5 ปี
ผู้นำรัสเซียยังกล่าวถึงข้อเปรียบเทียบระหว่างการพบกันของเขากับทรัมป์และสี กับการประชุมยัลตาเมื่อปี 1945 ซึ่งผู้นำสหภาพโซเวียต สหราชอาณาจักร และสหรัฐฯ พบกันในช่วงท้ายของสงครามโลกครั้งที่สอง โดยปูตินระบุว่าไม่มีใครแบ่งแยกโลกในการประชุมยัลตา หากแต่เป็นการรับรองความเป็นจริงที่เกิดขึ้นหลังสงคราม และสำหรับความขัดแย้งในปัจจุบัน ทุกฝ่ายจำเป็นต้องยอมรับความเป็นจริงที่เกิดขึ้นในพื้นที่เช่นกัน
ท่าทีของจีนและการหวนคืนเวทีโลกของรัสเซีย
ทำเนียบเครมลินได้เผยแพร่วิดีโอขณะปูตินเดินทางออกจากสถานที่ประชุมและกล่าวลากับสี จิ้นผิง โดยปูตินกล่าวขอบคุณสำหรับการจัดงาน และระบุว่าไม่มีใครคาดคิดว่าทุกอย่างจะดำเนินไปด้วยดีถึงเพียงนี้
ขณะเดียวกัน สถานีโทรทัศน์ซีซีทีวี (CCTV) ของทางการจีนรายงานว่า ประธานาธิบดีสี จิ้นผิง ประเมินการพบปะกับปูตินและทรัมป์ว่าเป็นไปในเชิงบวก สร้างสรรค์ และเกิดผลลัพธ์อย่างสูง โดยสีได้รำลึกถึงประวัติศาสตร์การต่อสู้เคียงบ่าเคียงไหล่กันในสงครามโลกครั้งที่สอง ขณะที่ผู้นำทั้งสามต่างเน้นย้ำถึงความสำคัญของการรักษาสันติภาพที่ได้มาด้วยความยากลำบาก
รายงานระบุว่าการประชุมไตรภาคีเมื่อวันพฤหัสบดีเกิดขึ้นจากแนวคิดของปูติน โดยหนังสือพิมพ์รัสเซียบางฉบับยกย่องเหตุการณ์นี้ว่าเป็น ‘ชัยชนะทางการทูต’ เนื่องจากหลังการบุกยูเครน ผู้นำชาติตะวันตกพยายามโดดเดี่ยวรัสเซียมาโดยตลอด นอกจากนี้ การประชุมดังกล่าวยังถือเป็นครั้งแรกนับตั้งแต่สงครามยูเครนปะทุขึ้น ที่ปูตินได้เข้าร่วมเวทีระดับนานาชาติร่วมกับผู้นำจากหลายประเทศ รวมถึงแคนาดา ญี่ปุ่น และออสเตรเลีย
ที่มา: BBC News