เลือกตั้งรัสเซีย: ผลไม่พลิกโผ แต่สำคัญต่อเครมลินอย่างยิ่ง
ในรัสเซีย ระบบอำนาจมักถูกเรียกว่า ‘ประชาธิปไตยแบบมีการจัดการ’ ซึ่งหมายถึงอำนาจอันมหาศาลของประธานาธิบดีและไม่มีความประหลาดใจทางการเมืองมากนัก การเลือกตั้งสุดสัปดาห์นี้เตรียมที่จะส่งมอบรัฐสภาที่ยังคงถูกครอบงำโดยพรรครัฐบาล ‘ยูไนเต็ด รัสเซีย’ และสภาผู้แทนราษฎรที่จงรักภักดีต่อประธานาธิบดีวลาดิมีร์ ปูติน อย่างแข็งขัน นักวิจารณ์ปฏิเสธการลงคะแนนเสียงครั้งนี้ว่าไม่เป็นทั้งอิสระและยุติธรรม แต่เครมลินไม่ได้สนใจสิ่งที่นักวิจารณ์พูด
นายดมิทรี เปสคอฟ โฆษกเครมลิน อธิบายเมื่อเร็วๆ นี้ว่า “เรามีระบบการเมืองของเราเอง กระบวนการทางการเมืองของเราเอง” นั่นหมายถึงไม่มีเรื่องพลิกผันสำหรับเครมลิน ไม่มีเรื่องน่าประหลาดใจ แล้วแบบนี้จะไม่มีข่าวเลยหรือ? ไม่ใช่เลย สำหรับเครมลิน การเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร 450 คนเข้าสู่สภาล่าง หรือดูมา ถือเป็นเรื่องสำคัญ
นี่เป็นการเลือกตั้งรัฐสภาครั้งแรกนับตั้งแต่รัสเซียเปิดฉากรุกรานยูเครนเต็มรูปแบบ เครมลินจะใช้โอกาสนี้เพื่ออ้างว่าชาวรัสเซียส่วนใหญ่สนับสนุนประธานาธิบดีและสงคราม รวมถึงเพื่อส่งเสริมอาชีพทางการเมืองของทหารที่กลับจากยูเครน เจ้าหน้าที่กล่าวว่า มีทหารผ่านศึกเกือบสองร้อยคนเข้าร่วมการเลือกตั้งครั้งนี้
สำหรับการรณรงค์หาเสียงนั้น ได้เปิดหน้าต่างให้เห็นสังคมรัสเซียที่ดำเนินไปแล้วสี่ปีครึ่งหลังสงคราม ผมบอกว่าจะไม่มีเรื่องน่าประหลาดใจ แต่ก็มีบ้าง
“สวัสดีตอนเย็นและยินดีต้อนรับสู่การปราศรัยหาเสียงของผู้สมัครจากเขตเลือกตั้งดูมาที่ 158 ในค่ำคืนนี้” ผู้ประกาศทางสถานีโทรทัศน์ของรัฐกล่าว ผู้อำนวยการสตูดิโอตัดภาพกว้างเผยให้เห็นแท่นบรรยายว่างเปล่าหกแท่น “ผู้สมัครไม่มาปรากฏตัว” พิธีกรยอมรับ “ดังนั้น ผมขอลาไปก่อน”
ในการอภิปรายทางโทรทัศน์อีกครั้ง (ซึ่งนักการเมืองอยู่ครบ) ผู้สมัครคนหนึ่งร้องเพลงหาเสียงของเขาว่า “พรรคคอมมิวนิสต์ ก้าวไปข้างหน้า! เราอยู่เคียงข้างประชาชน ไม่รู้หรือไง?” เหมือนรายการ X Factor มากกว่าผลสำรวจการออกจากคูหาเลือกตั้ง
อย่างไรก็ตาม แถลงการณ์ที่มาพร้อมกับบทเพลงนั้นก็เหมาะสมอย่างน่าประหลาด ในดูมาสมัยที่แล้ว ทุกคนดูเหมือนจะร้องเพลงเดียวกัน ในการประชุมรัฐสภาครั้งสุดท้ายเมื่อเดือนกรกฎาคม ส.ส. ลุกขึ้นยืนปรบมือขณะที่ประธานสภาร้องซ้ำๆ ว่า “รัสเซีย ปูติน ชัยชนะ! รัสเซีย ปูติน ชัยชนะ!” นี่เป็นสัญญาณว่า ส.ส. ทุกคนในรัฐสภาควรสนับสนุนประธานาธิบดีปูตินและสงคราม
“ทุกพรรคในดูมา ทุกพรรค โหวตเห็นชอบกฎหมาย 170 ฉบับเพื่อสนับสนุนปฏิบัติการทางทหารพิเศษ” นายเกนนาดีย์ ซิวกานอฟ หัวหน้าพรรคคอมมิวนิสต์รัสเซีย กล่าวกับผมด้วยความภาคภูมิใจอย่างชัดเจนเกี่ยวกับรัฐสภาชุดที่แล้ว “ในแง่นั้น มีความเห็นพ้องร้อยเปอร์เซ็นต์ในดูมา”
ผมได้พบกับนายซิวกานอฟระหว่างการหาเสียงนอกกรุงมอสโกที่โรงงานขนมปังและบิสกิต ขณะที่ผมเฝ้าดูแถวขนมปังหน้าตาเหมือนกันที่วิ่งไปตามสายพาน ผมนึกถึงรัฐสภารัสเซีย ไม่ใช่ว่าทุกพรรคในดูมาจะเหมือนกันทั้งหมด บางพรรคเน้นชาตินิยมมากกว่า พรรคอื่นๆ เช่น พรรคของนายซิวกานอฟ เป็นฝ่ายซ้ายมากกว่า แต่เมื่อพูดถึงการสนับสนุนข้อริเริ่มทางกฎหมายของเครมลินและการสนับสนุน ‘ปฏิบัติการทางทหารพิเศษ’ พวกเขาก็โหวตในทิศทางเดียวกัน
พรรคการเมือง ‘ที่เป็นระบบ’ เหล่านี้เป็นกลไกสำคัญในเครื่องจักรทางการเมืองที่เครมลินเป็นศูนย์กลาง และถ้าพรรคใดไม่สนับสนุนสงครามละ? พรรค ‘ยาบล็อกโค’ เป็นหนึ่งในพรรคที่เรียกร้องให้มีการหยุดยิงในยูเครน ย้อนกลับไปเมื่อเดือนกรกฎาคม เป็นพรรคต่อต้านสงครามเพียงพรรคเดียวในรัสเซียที่ได้รับการจดทะเบียนสำหรับการเลือกตั้ง แต่สิบสองวันต่อมา ศาลสูงสุดก็ถอดพรรคนี้ออกจากบัตรเลือกตั้ง
การกระทำดังกล่าวถูกตีความอย่างกว้างขวางว่าเป็นสัญญาณแสดงความกังวลของเครมลินว่าข้อความต่อต้านสงครามอาจสะท้อนใจผู้มีสิทธิเลือกตั้งชาวรัสเซีย แม้จะถูกถอดถอนจากบัญชีรายชื่อพรรคการเมือง ผู้สมัครบางคนของยาบล็อกโคยังคงลงสมัครรับเลือกตั้งในเขตเลือกตั้งบุคคล อย่างไรก็ตาม ในช่วงไม่กี่สัปดาห์ที่ผ่านมา ผู้สมัครยาบล็อกโคจำนวนมากขึ้นถูกตำรวจควบคุมตัว ถูกดำเนินคดีในข้อหาต่างๆ และถูกตัดสิทธิ์จากการเลือกตั้ง
“ตำรวจกำลังปฏิบัติตามคำสั่งทางการเมือง นั่นไม่ใช่ความลับ” นายกริกอรี กริชิน ผู้สมัครจากพรรคยาบล็อกโค กล่าวกับผม “ด้วยวิธีนี้ ทางการกำลังกำหนดขอบเขตที่พวกเขาเชื่อว่าการเลือกตั้งควรจะดำเนินไป”
“เป็นที่ทราบกันดีว่าความต้องการให้ยุติการนองเลือดในความขัดแย้งกับยูเครนเป็นที่นิยมมาก ในความเห็นของผม คนส่วนใหญ่ในรัสเซียตอนนี้ต้องการสันติภาพ และยาบล็อกโคช่วยให้ผู้คนแสดงความต้องการนี้ นั่นคือเหตุผลที่ถูกตัดออกจากบัญชีรายชื่อพรรค และทำไมผู้สมัครรายบุคคลจึงถูกห้ามลงสมัคร”
ตอนนี้ นายกริกอรียังคงเป็นผู้สมัคร แต่เมื่อเร็วๆ นี้ ตำรวจมาที่อพาร์ตเมนต์ของเขา “ตำรวจสามนายในชุดพลเรือนขอให้ผมไปที่สถานี ซึ่งผมก็ไป ตำรวจบอกว่าผมได้โพสต์สิ่งที่พวกเขาอ้างว่าเป็นสัญลักษณ์สุดโต่ง: คำว่า ‘นาวัลนี’ และด้วยการทำเช่นนั้น ผมได้โฆษณาชวนเชื่อเรื่องสุดโต่งผ่านช่องทาง Telegram ของผม”
อเล็กเซย์ นาวัลนี เป็นผู้นำฝ่ายค้านและนักวิจารณ์เครมลินที่โดดเด่นที่สุดของรัสเซีย ซึ่งเสียชีวิตในเรือนจำเมื่อปี 2024 เขาถูกตัดสินว่ามีความผิดในข้อหาหลายข้อหา รวมถึงข้อหาเกี่ยวกับการก่อการร้าย
ทางการรัสเซียยืนยันว่าการเลือกตั้งดูมามีความโปร่งใสและยุติธรรม แต่นักวิจารณ์การลงคะแนนเสียงชี้ไปที่นักการเมืองฝ่ายค้านที่ถูกบังคับให้ลี้ภัยหรือถูกจำคุก เมื่อปีที่แล้ว หนึ่งในผู้นำกลุ่มสังเกตการณ์การเลือกตั้งอิสระที่มีชื่อเสียงในรัสเซียถูกจำคุกเป็นเวลาห้าปี นายกริกอรี เมลโคนยานต์ส ถูกตัดสินว่ามีความผิดในข้อหาทำงานร่วมกับ ‘องค์กรที่ไม่พึงปรารถนา’ กลุ่มสังเกตการณ์การเลือกตั้งของเขา ชื่อ ‘โกโลส’ ได้ปิดตัวลงแล้ว
ห่างจากกรุงมอสโกไป 50 ไมล์ ในเมืองดมิตรอฟ ผมแทบไม่เห็นสัญญาณของการเลือกตั้งเลย ในใจกลางเมืองมีอนุสรณ์สถาน ‘วีรบุรุษของปฏิบัติการทางทหารพิเศษ’ ซึ่งเป็นคนในท้องถิ่นที่เสียชีวิตในการสู้รบในยูเครน สงครามเป็นเรื่องสำคัญที่สุดในใจของผู้คนที่นี่
“เรารู้สึกได้” นางโอลก้า ซึ่งลูกเขยเป็นทหารใน ‘ปฏิบัติการพิเศษ’ กล่าว “เพราะผู้คนที่ไปรบและครอบครัวที่ต้องอยู่ข้างหลังกับลูกชาย สามี ลูก และหลานที่อยู่ที่นั่น แต่การเลือกตั้งเหล่านี้ไม่สามารถมีอิทธิพลต่อสิ่งที่กำลังจะเกิดขึ้นได้”
“ฉันอยากให้เราอยู่ในประเทศที่สงบสุข ไม่มีสงคราม” โปลิน่าบอกผม “คุณจะได้ไม่ต้องกังวลว่าโดรนจะตกลงมาตรงหน้าคุณ”
ชาวรัสเซียมีความกังวลอื่นๆ ด้วย การโจมตีโรงกลั่นน้ำมันของรัสเซียด้วยโดรนยูเครนได้ก่อให้เกิดปัญหาการขาดแคลนเชื้อเพลิงอย่างกว้างขวาง ขณะที่แรงกดดันทางเศรษฐกิจก็เพิ่มสูงขึ้น “สิ่งที่ผมกังวล” ช่างตัดผมชื่ออีวานกล่าว “คือไม่ว่าคุณจะหาเงินได้เท่าไหร่ก็ไม่พอ ราคาเพิ่มขึ้นเร็วกว่าค่าแรง ผมคุยกับผู้คนมากมายในงานของผม ผมรู้ว่าพวกเขาเดือดร้อนแค่ไหน”
ความคาดหวังต่ำว่าการเลือกตั้งครั้งนี้จะเปลี่ยนอะไรได้มากนัก “การเลือกตั้งแบบตะวันตกกับการเลือกตั้งในรัสเซียเป็นคนละเรื่องกันโดยสิ้นเชิง” กริชินอธิบาย “การเลือกตั้งในโลกตะวันตกเป็นวิธีการจัดตั้งรัฐบาล ซึ่งจะถูกแทนที่ในภายหลังหากผู้มีสิทธิเลือกตั้งไม่พอใจ”
“การเลือกตั้งในรัสเซียไม่เคยนำมาซึ่งการเปลี่ยนแปลงรัฐบาล อย่างดีที่สุด มันเป็นวิธีการมีอิทธิพลต่อรัฐบาล เป็นการส่งสัญญาณ แต่ในรัสเซีย อำนาจไม่เคยเปลี่ยนแปลงเพราะการเลือกตั้ง นั่นคือวิถีของรัสเซีย”
ที่มา: BBC News
