ชาวเช็กนับแสนชุมนุมใหญ่ ต้านรัฐบาลเปลี่ยนงบสื่อสาธารณะ

ประชาชนชาวเช็กหลายแสนคนรวมตัวชุมนุมใจกลางกรุงปราก เพื่อคัดค้านแผนการของรัฐบาลเช็กที่จะยกเลิกการจัดเก็บค่าธรรมเนียมการรับชม แล้วหันไปพึ่งพางบประมาณจากภาครัฐเพื่อสนับสนุนสื่อสาธารณะแทน โดยกลุ่มผู้วิจารณ์ชี้ว่า แผนการดังกล่าวอาจเปิดทางให้นักการเมืองเข้าแทรกแซงและลิดรอนเสรีภาพของสื่อมวลชน
รัฐบาลผสมของเช็ก ซึ่งประกอบด้วยพรรคประชานิยมอย่างพรรคอาโน (ANO) ร่วมกับพรรคการเมืองฝ่ายขวาที่มีแนวคิดคลางแคลงใจต่อสหภาพยุโรป (Eurosceptic) อีกสองพรรค ยืนกรานว่าการเปลี่ยนแปลงนี้จะไม่กระทบต่อความเป็นอิสระของกองบรรณาธิการ แต่ต้องการให้สถานีโทรทัศน์และวิทยุต่างๆ ปรับลดค่าใช้จ่ายลง
รัฐสภาเช็กได้ลงมติผ่านร่างข้อเสนอดังกล่าวในวาระแรกเมื่อช่วงปลายเดือนที่ผ่านมา ส่งผลให้ชาวเช็กจำนวนมากทยอยออกมาเคลื่อนไหวประท้วงอย่างต่อเนื่องนับตั้งแต่นั้นเป็นต้นมา
หวั่นกระทบเสรีภาพสื่อสาธารณะ
ปัจจุบัน ครัวเรือนในสาธารณรัฐเช็กต้องจ่ายค่าธรรมเนียมสำหรับสถานีโทรทัศน์และวิทยุสาธารณะอยู่ที่ 205 โครูนาต่อเดือน (ราว 9.44 ดอลลาร์สหรัฐ หรือประมาณ 7.06 ปอนด์)
การประท้วงในวันอาทิตย์จัดขึ้นโดยกลุ่ม ‘หนึ่งล้านช่วงเวลาเพื่อประชาธิปไตย’ (Million Moments for Democracy) ซึ่งระบุว่ามีประชาชนเข้าร่วมชุมนุมราว 400,000 คน

มิลานา รูดอลโฟวา ผู้รับบำนาญวัย 72 ปี เปิดเผยกับสำนักข่าวรอยเตอร์ว่า ‘ฉันมั่นใจว่าสถานีโทรทัศน์เช็กคือหลักประกันแห่งความจริงและความเป็นกลาง ถ้าเราไม่มีสถานีโทรทัศน์และวิทยุสาธารณะแล้ว ต่อไปเราคงไม่สามารถเชื่อถืออะไรได้อีก’
นายกฯ เช็ก ยันไม่คิดเข้าควบคุมสื่อ
ด้านนายกรัฐมนตรีสาธารณรัฐเช็ก อังเดร บาบิช ยืนยันหนักแน่นว่ารัฐบาลไม่มีเจตนาเข้าควบคุมสื่อสาธารณะแต่อย่างใด
‘นี่เป็นการปรับเปลี่ยนรูปแบบระบบการจัดสรรงบประมาณเท่านั้น ไม่มีใครต้องการควบคุมสื่อสาธารณะ ไม่มีใครต้องการสั่งการว่าพวกเขาต้องพูดหรือทำอะไร และไม่มีใครคิดจะโอนสื่อเหล่านี้มาเป็นของรัฐ’ นายกฯ บาบิช กล่าวกับสำนักข่าวเช็ก ‘เราทำเช่นนี้เพราะระบบเดิมล้าสมัยแล้ว ประเทศส่วนใหญ่ในยุโรปก็กำลังมุ่งหน้าไปในทิศทางนี้ และประเทศอื่นๆ ก็กำลังเริ่มปรับเปลี่ยนเช่นกัน’
ในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา หลายประเทศในยุโรปได้ยกเลิกรูปแบบการเก็บค่าธรรมเนียมสื่อสาธารณะ เช่น ฝรั่งเศสที่ยกเลิกไปเมื่อปี 2022 โดยหันมาสนับสนุนสื่อสาธารณะที่มีโฆษณาด้วยรายได้ส่วนหนึ่งจากภาษีมูลค่าเพิ่ม ขณะที่นอร์เวย์ยกเลิกค่าธรรมเนียมดังกล่าวไปตั้งแต่ปี 2020 และเปลี่ยนให้สื่อสาธารณะรับงบสนับสนุนจากงบประมาณแผ่นดินโดยตรง

รายงานจากสำนักข่าวรอยเตอร์ระบุว่า ร่างกฎหมายนี้อาจส่งผลให้งบประมาณของสถานีโทรทัศน์เช็ก (Czech TV) และสถานีวิทยุเช็ก (Czech Radio) ถูกปรับลดลงราวร้อยละ 15
ในการประท้วงครั้งนี้ มีผู้ชุมนุมบางส่วนสวมหมวกทรงแหลมที่พับจากหนังสือพิมพ์ เพื่อระลึกถึงตัวการ์ตูนแอนิเมชันชื่อดัง ‘เวเชร์นีเช็ก’ (Vecernicek) ซึ่งทำหน้าที่เปิดรายการนิทานก่อนนอนสำหรับเด็กทางสถานีโทรทัศน์เช็กมาอย่างยาวนานหลายทศวรรษ
บรรดานักวิจารณ์ได้เปรียบเทียบร่างกฎหมายสื่อของรัฐบาลเช็กชุดนี้ว่า คล้ายคลึงกับการเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้นในฮังการีภายใต้อดีตนายกรัฐมนตรีวิกเตอร์ ออร์บาน ซึ่งเคยเข้าควบคุมสื่อของรัฐอย่างเบ็ดเสร็จในช่วงที่ครองอำนาจ
นายกรัฐมนตรี อังเดร บาบิช เข้ารับตำแหน่งเมื่อเดือนธันวาคม ปี 2025 และเผชิญกับกระแสวิพากษ์วิจารณ์กรณีที่พรรคร่วมรัฐบาลมักพุ่งเป้าโจมตีสื่อมวลชนเช็กอย่างต่อเนื่อง
ปาวอล ซาไล ผู้อำนวยการประจำสำนักงานกรุงปรากขององค์กรผู้สื่อข่าวไร้พรมแดน ได้ระบุไว้เมื่อเดือนมิถุนายนว่า ‘การโจมตีทางการเมืองต่อสื่อทั้งภาครัฐและเอกชน ได้กลายมาเป็นหนึ่งในจุดเด่นของรัฐบาลภายใต้การนำของนายกฯ อังเดร บาบิช ไปแล้ว’
ที่มา: BBC News