ชาวนิวซีแลนด์ซึมเศร้า ‘เบื่อหน่าย-สิ้นหวัง’ เลือกตั้งชิงดำในรอบปี

ในขณะที่หมอกปกคลุมกรุงเวลลิงตัน ประเทศนิวซีแลนด์ เมื่อวันเสาร์ที่ผ่านมา ชาวนิวซีแลนด์ได้ออกมาใช้สิทธิ์เลือกตั้งรัฐบาลใหม่ ทว่าบรรยากาศโดยรวมกลับเต็มไปด้วยความรู้สึกหม่นหมองคล้ายกับสภาพอากาศ

อิโมเจน วลุตเกอร์ วัย 21 ปี กล่าวว่า ‘มันค่อนข้างซึมๆ’ ‘มีความรู้สึกเฉยชาและหวาดกลัวเล็กน้อย’

‘เหนื่อยค่ะ ฉันคิดว่าเราทุกคนเหนื่อย’ ซิโมน วัย 28 ปี ยอมรับ ‘ฉันไม่ได้โหวตด้วยซ้ำ’ ชายวัย 40 กว่าคนหนึ่งสารภาพอย่างเขินอาย เขาอธิบายว่าไม่สามารถทำใจกาเครื่องหมายลงในช่องใดๆ ได้เลยและปฏิเสธที่จะพูดคุยต่อ

‘เวลลิงตันเป็นเหมือนฟองสบู่’ ผู้มีสิทธิ์เลือกตั้งอีกคนกล่าวพร้อมแสดงข้อสงวนที่ได้ยินบ่อยครั้ง ก่อนจะอธิบายถึงความรู้สึกผิดหวัง แต่ผลสำรวจแสดงให้เห็นว่านี่คือความรู้สึกที่แพร่หลายทั่วประเทศ: อารมณ์ของชาติอยู่ในระดับต่ำ และความเชื่อมั่นในการเมืองยิ่งต่ำลงไปอีก

ผลการศึกษาล่าสุดพบว่า ประชากรมากกว่าครึ่งประเทศไม่มองว่านิวซีแลนด์เป็นดินแดนแห่งโอกาสอีกต่อไป ขณะที่สัดส่วนที่ใกล้เคียงกันก็กังวลว่าอนาคตจะยิ่งเลวร้ายลง

ชาวนิวซีแลนด์จำนวนมากรู้สึกว่าเศรษฐกิจกำลังพังทลาย ไม่มีงานทำ ค่าครองชีพสูงลิบลิ่ว ความรู้สึกเป็นชุมชนที่เคยเป็นแหล่งความภาคภูมิใจของชาติกำลังเสื่อมสลาย และไม่มีความก้าวหน้าที่แท้จริงในการแก้ปัญหานโยบาย จำนวนประชากรที่เดินทางออกนอกประเทศเพื่อแสวงหาอนาคตที่ดีกว่าที่อื่นนั้นทำสถิติสูงสุด

การเลือกตั้งเมื่อวันเสาร์ที่ผ่านมายังเห็นจำนวนผู้มีสิทธิ์เลือกตั้งที่ละทิ้งสองพรรคใหญ่ทำสถิติสูงสุด ทำให้ไม่มีพรรคใดได้เสียงข้างมากอย่างชัดเจน แต่ก็ทำให้พรรคต่างๆ ทั่วทั้งสเปกตรัมได้รับคะแนนสูงสุดใหม่: พรรคกรีนฝ่ายซ้าย, พรรค Act ปีกขวาแบบเสรีนิยม และพรรค Opportunity สายกลาง ซึ่งพรรคหลังนี้ไม่เคยได้รับที่นั่งในรัฐสภามาก่อน แต่ตอนนี้อาจกุมอำนาจในการจัดตั้งรัฐบาลได้ถึงเจ็ดที่นั่ง

ควิเลย์ วอง ผู้นำพรรค Opportunity Party กล่าวกับชาวนิวซีแลนด์อย่างกระตือรือร้นในคืนวันเลือกตั้งว่า ‘คุณได้ลงคะแนนเพื่อเปลี่ยนแปลงการเมืองนิวซีแลนด์ไปตลอดกาล’ ‘โดยส่วนตัวแล้วฉันเข้ามาในเรื่องนี้เพราะฉันรู้สึกไม่พอใจกับการเปลี่ยนแปลงที่เชื่องช้า’

คงต้องใช้เวลาอีกหลายสัปดาห์กว่าจะรู้ว่าใครจะมาเป็นรัฐบาลผสมชุดต่อไป และมีการตกลงอะไรบ้างเพื่อจัดตั้งรัฐบาล แต่นี่เป็นเพียงความท้าทายแรกจากหลายๆ อย่างที่กำลังรอคอยนายกรัฐมนตรีคนต่อไปของประเทศที่กำลังเผชิญทางแยก

สถานการณ์ที่เลวร้ายหลายปัจจัย (A Perfect Storm)

นิวซีแลนด์ไม่ได้รู้สึกเช่นนี้เสมอไป ตลอดมา ประเทศนี้ถูกมองว่าเป็นดินแดนแห่งความอุดมสมบูรณ์สำหรับผู้ที่ทำงานหนัก โดยผู้คนจัดอยู่ในกลุ่มที่มีทัศนคติเชิงบวกมากที่สุดในโลก

ศาสตราจารย์โรเบิร์ต แม็คคัลลอค จากมหาวิทยาลัยโอ๊คแลนด์ ผู้เชี่ยวชาญระดับโลกด้านเศรษฐศาสตร์แห่งความสุข กล่าวกับ BBC ว่า อาชีพที่น่าพึงพอใจ การเข้าถึงการดูแลสุขภาพที่มีคุณภาพ และเครือข่ายครอบครัวและเพื่อนฝูงที่ใกล้ชิด ซึ่งงานวิจัยชี้ว่าเป็นสามองค์ประกอบที่สำคัญที่สุดของชีวิตที่มีความสุข ล้วนมีให้เลือกสรร

‘วิถีชีวิตดี’ เขากล่าว ‘คุณอาจไม่ได้ค่าตอบแทนสูงสุด แต่ก็ใช้ชีวิตได้อย่างสบาย’ แต่ตอนนี้ไม่ใช่แล้ว

หลายคนที่ได้พูดคุยกับ BBC กล่าวว่าภาวะเศรษฐกิจถดถอยของประเทศได้เร่งตัวขึ้นในช่วงการระบาดของโควิด-19 ปัจจุบันอัตราการว่างงานสูงที่สุดในรอบ 11 ปีและยังคงเพิ่มขึ้น สำหรับชาวนิวซีแลนด์ที่อายุต่ำกว่า 24 ปี สถานการณ์ไม่เคยเลวร้ายเท่านี้มาก่อนในรอบสามทศวรรษ: งานหายากมากจนหนึ่งในสามไม่สามารถหางานทำได้เพียงพอหรือไม่มีงานเลย

ไมเคิล ดอว์สัน กล่าวว่าเขาทำทุกอย่างที่คิดว่าควรทำ: เรียนจบ, ศึกษาด้านอาชีวะและได้รับคุณวุฒิ และสมัครงานนับสิบตำแหน่ง แต่ผ่านมาหนึ่งปีแล้วตลาดงานก็ยังย่ำแย่จนเขาไม่เคยได้รับการสัมภาษณ์งานเลย

‘มันแย่มาก แย่สุดๆ… ตอนนี้ฉันค่อนข้างสงสัยกับสิ่งที่ฉันคิด (เกี่ยวกับอนาคต)’ ชายวัย 20 ปีกล่าว

ไซนับ อาลี ประธานบริหารของ Youth Inspire ซึ่งเป็นบริการสนับสนุน ไม่เคยเห็นความต้องการสูงขนาดนี้มาก่อน โดยมีรายชื่อผู้รอเข้าร่วมเวิร์คช็อปช่วยเหลือการจ้างงานยาวเหยียดไปหลายร้อยคน เยาวชนที่ผ่านเข้ามาที่สำนักงานของพวกเขาในเขตชานเมืองเวลลิงตันต่างรู้สึกท้อแท้

‘สิ่งที่เราเคยได้ยินจากคุณลุงขี้บ่นรอบโต๊ะคริสต์มาสบางครั้ง ตอนนี้เยาวชนของเราเริ่มให้ข้อเสนอแนะแบบเดียวกัน: เช่น ‘จะทำไปทำไม”

ในขณะเดียวกัน ค่าไฟฟ้าในครัวเรือนได้เพิ่มขึ้นอย่างมาก ส่วนหนึ่งเป็นผลมาจากวิกฤตห่วงโซ่อุปทานทั่วโลก นิวซีแลนด์ยังคงเป็นหนึ่งในสถานที่ที่มีค่าเช่าหรือซื้อบ้านแพงที่สุดในโลก อัตราเงินเฟ้อที่สูงหมายความว่าทุกดอลลาร์ต้องถูกใช้จ่ายอย่างประหยัดมากขึ้น ประเทศหมู่เกาะแห่งนี้ผลิตอาหารได้เพียงพอที่จะเลี้ยงประชากรถึงแปดเท่า แต่ประมาณหนึ่งในสี่ของผู้ใหญ่ต้องอดอาหารบางมื้อเนื่องจากราคาของชำ ซึ่งถูกกำหนดโดยการผูกขาดของซูเปอร์มาร์เก็ตสองราย จัดอยู่ในกลุ่มที่สูงที่สุดในโลกที่พัฒนาแล้ว

และพาดหัวข่าวก็เต็มไปด้วยวิกฤตด้านการดูแลสุขภาพ: รายชื่อรอคิวยาวนาน การขาดแคลนบุคลากรเรื้อรัง โครงสร้างพื้นฐานด้านสุขภาพที่ทรุดโทรม และค่าใช้จ่ายที่สูงขึ้นสำหรับผู้ป่วย มีเรื่องราวไม่กี่เรื่องที่สะท้อนสภาพของระบบได้ดีเท่ากับการเสียชีวิตของชายคนหนึ่งที่ทรุดตัวลงในห้องน้ำแผนกฉุกเฉินหลังจากรอเก้าชั่วโมงในเดือนกรกฎาคม

‘มีกลุ่มประชากรที่กำลังเผชิญกับความยากลำบากทางวัตถุอย่างแท้จริง… และก็มีชาวนิวซีแลนด์อีกกลุ่มหนึ่งที่กังวลอย่างมากว่าพวกเขาอาจเป็นรายต่อไป’ ลุค โอลด์ฟิลด์ นักรัฐศาสตร์จากมหาวิทยาลัยวิกตอเรียแห่งเวลลิงตัน กล่าว

การถกเถียงสาธารณะที่แบ่งขั้วมากขึ้นเรื่อยๆ – ในหัวข้อต่างๆ เช่น สิทธิของชาวเมารีและสนธิสัญญา Waitangi, การดูแลสุขภาพสำหรับกลุ่ม LGBT+ และการย้ายถิ่นฐาน – ได้เพิ่มภาระทางจิตใจให้กับหลายคนในชุมชนเหล่านั้น

‘มีหลายกลุ่มที่รู้สึกเหมือนกำลังถูกใช้เป็นเครื่องมือทางการเมือง’ ดร.ลารา กรีฟส์ ผู้ศึกษาการเมืองชนพื้นเมืองกล่าว

สถานการณ์ที่เลวร้ายหลายปัจจัยนี้กำลังผลักดันให้คนประมาณ 180 คนออกจากประเทศทุกวัน – เป็นการอพยพครั้งใหญ่ทำลายสถิติที่กำลังแบ่งแยกครอบครัว ลดขนาดชุมชน และบั่นทอนแหล่งรวมผู้มีความสามารถ

พี่น้องแซมและเอมิลี่เล่าให้ BBC ฟังว่าพวกเขารักนิวซีแลนด์แต่พบว่ายากที่จะหาเหตุผลที่จะอยู่ต่อไป เพื่อนๆ ของพวกเขาพากันย้ายออกไปเป็นจำนวนมาก และแม้แต่พ่อแม่ของพวกเขาก็ยังพิจารณาที่จะย้ายไปออสเตรเลีย

‘มันไม่ใช่แค่ว่าคุณจะได้รับรางวัลสำหรับการไปออสเตรเลีย แต่คุณกำลังถูกลงโทษอย่างแข็งขันสำหรับการอยู่ที่นี่’ แซมกล่าว

อย่างไรก็ตาม ยังมีหลายส่วนของประเทศที่รู้สึกแตกต่างกัน ที่ลานประมูลปศุสัตว์ที่ใหญ่ที่สุดของประเทศในเมือง Fielding ซึ่งเกษตรกรจากทั่วเกาะมารวมตัวกัน สตู มอร์ตัน กล่าวว่าปีที่ผ่านมาเป็นปีที่ดีที่สุดในอาชีพ 30 ปีของเขา อุตสาหกรรมการเกษตร – ซึ่งคิดเป็นประมาณ 3% ของ GDP ของนิวซีแลนด์ – กำลังประสบปัญหาภายใต้โครงการลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกของรัฐบาลแรงงานชุดก่อน เขากล่าวเสริม แต่ได้พลิกฟื้นกลับมาภายใต้พรรค National Party เขาเชื่อว่าเศรษฐกิจส่วนที่เหลือจะตามมาเช่นกัน

‘เราเคยผ่านช่วงเวลาที่คุณตั้งคำถามว่า ‘อนาคตอยู่ที่ไหน?’

‘สิ่งที่ช่วยคือการมีรัฐบาลที่มั่นคง… [และ] มันขึ้นอยู่กับทัศนคติเชิงบวก – การชื่นชมว่าสิ่งที่คุณมีนั้นดีอยู่แล้ว’

เรามาถึงจุดนี้ได้อย่างไร?

ปัญหาหลายอย่างที่ส่งผลกระทบต่อนิวซีแลนด์เป็นแนวโน้มทั่วโลก – และปฏิเสธไม่ได้ว่ามาตรฐานการครองชีพของชาวนิวซีแลนด์นั้นดีกว่าหลายประเทศอื่นๆ แต่ปัญหาเหล่านี้กำลังส่งผลกระทบที่กัดกร่อนต่ออัตลักษณ์ของชาติ

เฮเลน คลาร์ก นายกรัฐมนตรีระหว่างปี 1999-2008 กล่าวกับ BBC ว่า ‘มันนำไปสู่วิกฤตความเชื่อมั่นเกี่ยวกับสิ่งที่นิวซีแลนด์เป็นและกำลังจะไปทางไหน’ มูลนิธิของเธอสำรวจชาวนิวซีแลนด์ทุกปีเกี่ยวกับความสามัคคีทางสังคม และรายงานล่าสุดพบว่าชาวนิวซีแลนด์ – โดยเฉพาะคนหนุ่มสาว – รู้สึกโดดเดี่ยวมากกว่าเมื่อรุ่นก่อนมาก ทัศนคติต่อพหุวัฒนธรรมกำลังแย่ลง และประชากรกำลังมีความหวังน้อยลง

ความเชื่อมั่นในสถาบันและผู้นำได้เปลี่ยนไปในทิศทางที่น่าตกใจ: มีชาวนิวซีแลนด์เพียงสองในห้าเท่านั้นที่เชื่อมั่นว่ารัฐบาลจะทำสิ่งที่ถูกต้อง ขณะที่น้อยกว่าครึ่งประเทศเชื่อมั่นในศาล

‘มีความรู้สึกว่าจริงๆ แล้วไม่มีใครสนใจ’

ที่มา: BBC News