ปธน. แอฟริกาใต้รอดพ้นชั่วคราวจากสอบสวนถอดถอนคดี ‘ฟาร์มเกต’

ศาลแอฟริกาใต้มีคำสั่งประธานาธิบดีไซริล รามาโฟซา ของแอฟริกาใต้ ชนะการเสนอญัตติเพื่อชะลอการสอบสวนของรัฐสภาเป็นการชั่วคราว การสอบสวนดังกล่าวมีขึ้นเพื่อพิจารณาว่าเขาควรถูกถอดถอนจากตำแหน่งหรือไม่ เนื่องจากข้อครหาในคดีที่ถูกเรียกว่า ‘ฟาร์มเกต’ (Farmgate)

ในปี 2022 คณะกรรมการอิสระระบุว่า ประธานาธิบดีรามาโฟซาอาจมีคดีที่ต้องตอบคำถาม หลังจากมีขโมยขึ้นฟาร์มส่วนตัวของเขา และขโมยเงินสดจำนวนมหาศาลที่ซ่อนอยู่ในโซฟาไป ซึ่งประธานาธิบดีปฏิเสธว่าไม่ได้กระทำผิดใดๆ

ในเวลานั้น ส.ส. ลงคะแนนเสียงคัดค้านการจัดตั้งคณะกรรมการสอบสวนเพื่อถอดถอน แต่ในเดือนพฤษภาคม ศาลรัฐธรรมนูญมีคำวินิจฉัยว่ารัฐสภาดำเนินการโดยมิชอบด้วยกฎหมายจากการยับยั้งรายงานของคณะกรรมการ

ปัจจุบัน ประธานาธิบดีรามาโฟซากำลังโต้แย้งข้อสรุปของคณะกรรมการในการดำเนินคดีในศาลอีกคดีหนึ่ง ซึ่งจะมีการพิจารณาในเดือนกันยายน คำวินิจฉัยของศาลรัฐธรรมนูญในเดือนพฤษภาคมเปิดทางให้รัฐสภากลับมาดำเนินการกระบวนการถอดถอนได้อีกครั้ง

องค์ประกอบของรัฐสภาได้เปลี่ยนแปลงไปอย่างสิ้นเชิงในช่วงสี่ปีที่ผ่านมา เนื่องจากพรรคสมัชชาแห่งชาติแอฟริกา (ANC) ของประธานาธิบดีรามาโฟซาไม่สามารถครองเสียงข้างมากได้อีกต่อไป และบริหารประเทศในฐานะส่วนหนึ่งของรัฐบาลผสมภายหลังการเลือกตั้งปี 2024

คำวินิจฉัยของศาลรัฐธรรมนูญทำให้ประธานาธิบดีต้องดำเนินการทางกฎหมาย โดยระบุว่าคณะกรรมการ ‘บิดเบือนหน้าที่ของตน ประเมินข้อมูลที่นำเสนอต่อตนผิดพลาด และตีความข้อกล่าวหาสี่ข้อที่ตั้งขึ้นกับผมผิด’

คดีเงินสดในโซฟาที่ติดตามผู้นำแอฟริกาใต้ไม่เลิก

• ประธานาธิบดีแอฟริกาใต้ดำเนินการทางกฎหมายต่อรายงานที่อาจนำไปสู่การถอดถอน (เผยแพร่เมื่อ 26 พฤษภาคม)

• เรื่องราวเงินสดในโซฟาที่ยังคงหลอกหลอนประธานาธิบดีแอฟริกาใต้ (เผยแพร่เมื่อ 6 มิถุนายน)

เมื่อวันศุกร์ที่ผ่านมา ผู้พิพากษาอังเดร เลอ กรองจ์ แห่งศาลสูงจังหวัดเวสเทิร์นเคป ได้สั่งชะลอการดำเนินการพิจารณาของคณะกรรมการรัฐสภา ‘รอการตัดสินของศาลในเรื่องการอุทธรณ์ของโจทก์’ ซึ่งหมายถึงคดีที่ประธานาธิบดีรามาโฟซาฟ้องร้องคณะกรรมการ

คำวินิจฉัยนี้ช่วยซื้อเวลาให้ประธานาธิบดีรามาโฟซา ในช่วงเวลาที่เขาหวังว่าจะสามารถกอบกู้ชื่อเสียงของตนได้ ในศาล ทีมทนายความของเขาแย้งว่า หากไม่ระงับการทำงานของคณะกรรมการถอดถอนจนกว่าคดีอื่นของเขาจะถูกตัดสิน อาจสร้างความเสียหายต่อชื่อเสียงที่ไม่สามารถฟื้นฟูได้

ผู้พิพากษาสามท่านได้พิจารณาคดีนี้ โดยสองท่านตัดสินให้ประธานาธิบดีรามาโฟซาเป็นฝ่ายชนะ คำตัดสินของเสียงข้างมากหมายความว่าจนกว่าคดีอื่นของเขาจะได้รับการพิจารณาและสิ้นสุดลง กระบวนการถอดถอนจะไม่สามารถดำเนินต่อไปได้

เรื่องราวทั้งหมดนี้ย้อนกลับไปในปี 2020 เมื่อเกิดการปล้นที่ฟาร์มส่วนตัวของประธานาธิบดีในฟาลา ฟาลา จังหวัดลิมโปโป โจรบุกเข้ามาขโมยเงิน – อย่างน้อย 580,000 ดอลลาร์สหรัฐ (หรือประมาณ 430,000 ปอนด์) ในรูปธนบัตรดอลลาร์สหรัฐ – ซึ่งถูกซุกซ่อนอยู่ในโซฟา รายละเอียดของการโจรกรรมถูกเปิดเผยในอีกสองปีต่อมา เมื่ออาร์เธอร์ เฟรเซอร์ อดีตหัวหน้าหน่วยข่าวกรองของประเทศ ได้ชี้ให้เห็นถึงการโจรกรรมในเอกสารลับที่เขาส่งให้ตำรวจ

เฟรเซอร์ ซึ่งเป็นพันธมิตรใกล้ชิดกับจาค็อบ ซูมา อดีตประธานาธิบดีคนก่อนหน้าของรามาโฟซา กล่าวหาประธานาธิบดีว่าปกปิดการโจรกรรมจากตำรวจและหน่วยงานจัดเก็บภาษี เนื่องจากเงินสดที่ถูกขโมยเป็นเงินตราต่างประเทศ ซึ่งอาจหมายความว่ามีการละเมิดกฎหมายควบคุมการแลกเปลี่ยนเงินตราต่างประเทศ ประธานาธิบดีรามาโฟซากล่าวว่าเงินสดดังกล่าวมาจากการขายควาย

ประธานาธิบดีได้ออกแถลงการณ์หลังจากการตัดสินของศาลเมื่อวันศุกร์ โดยระบุว่าเขารับทราบและ ‘เคารพ’ การตัดสินใจของศาล

มีปฏิกิริยาหลากหลายต่อคำวินิจฉัย พรรคพันธมิตรประชาธิปไตย (Democratic Alliance) ซึ่งเป็นพรรคใหญ่อันดับสองในรัฐบาลผสม กล่าวว่าคำตัดสินนี้ไม่ใช่เรื่องที่เกินความคาดหมาย แต่ไม่ได้ ‘หยุดคณะกรรมการจากการดำเนินการเตรียมงานต่อไป’ พรรคฝ่ายค้านที่นำโดยซูมา คือพรรคอูมคอนโท เวซิซเว (uMkhonto weSizwe หรือ MK) กล่าวหาประธานาธิบดีว่าใช้ศาลเพื่อหยุดกระบวนการที่พยายามเปิดเผยสิ่งที่เกิดขึ้นในฟาร์มส่วนตัวของเขา ในขณะที่พรรค ANC ยินดีต่อคำวินิจฉัยและเรียกร้องให้พรรคอื่น ๆ ‘ละเว้นจากการบิดเบือนข้อมูลที่มีแรงจูงใจทางการเมือง’ ในขณะที่กระบวนการทางกฎหมายกำลังดำเนินไป

รายงานเพิ่มเติมโดย พูมซา ฟิห์ลานี ในโจฮันเนสเบิร์ก

สามารถอ่านข่าวเพิ่มเติมเกี่ยวกับแอฟริกาใต้ได้ที่ BBCAfrica.com, external สำหรับข่าวสารเพิ่มเติมจากทวีปแอฟริกา

ติดตามเราบน Twitter @BBCAfrica, external, บน Facebook ที่ BBC Africa, external หรือบน Instagram ที่ bbcafrica, external

ที่มา: BBC News