ปธน.สหรัฐฯ ทรัมป์ ถกผู้นำจีน สีจิ้นผิง ปมสายลับ Nvidia

แม้ เจนเซน หวง จะก้าวลงจากตำแหน่งไปแล้ว แต่เงาของเขายังคงทอดผ่านการพบกันระหว่างประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ ผู้นำสหรัฐฯ และประธานาธิบดี สี จิ้นผิง ของจีนในสัปดาห์นี้
สำหรับรัฐบาลปักกิ่ง การร่วงจากตำแหน่งอย่างกะทันหันของอดีตซีอีโอ Nvidia ถือเป็นโจทย์ใหญ่ ไม่ใช่แค่เพราะข้ออ้างเรื่องการตกเป็นเหยื่อกับดักเสน่หาจากสายลับจีนของหนึ่งในบุคคลผู้ทรงอิทธิพลที่สุดในวงการปัญญาประดิษฐ์ (AI) เท่านั้น แต่ข้อกล่าวหาเกี่ยวกับความสัมพันธ์ลึกซึ้งระหว่างหวงกับ อลิซ หวง นักธุรกิจหญิงชาวจีน กำลังกลายเป็นชนวนความขัดแย้งระลอกใหม่ในความสัมพันธ์ระหว่างสหรัฐฯ กับจีนที่เปราะบางอยู่แล้ว
รายงานข่าวกรองของสหรัฐฯ ระบุว่าเธอมีความเชื่อมโยงกับหน่วยงานข่าวกรองของปักกิ่ง โดยเฉพาะกระทรวงความมั่นคงแห่งรัฐ ซึ่งเป็นหน่วยงานจารกรรมพลเรือนหลักของจีน แม้ข้ออ้างนี้จะยังไม่มีหลักฐานยืนยันแน่ชัด แต่ก็จุดกระแสการถกเถียงในกรุงวอชิงตันขึ้นมาอีกครั้ง เรื่องการส่งออกชิปขั้นสูงไปยังจีน และการที่ฝ่ายบริหารของทรัมป์อาจผ่อนปรนมาตรการควบคุมมากเกินไปหรือไม่
หลายปีที่ผ่านมา ชิปคอมพิวเตอร์ขั้นสูงคือสมรภูมิหลักในการขับเคี่ยวระหว่างสองมหาอำนาจ เพราะเป็นหัวใจสำคัญของเทคโนโลยี AI ซูเปอร์คอมพิวเตอร์ และยุทโธปกรณ์ทางการทหาร ทางการจีนจึงกังวลว่าเรื่องอื้อฉาวนี้อาจยิ่งเสริมน้ำหนักให้กลุ่มการเมืองในวอชิงตันที่ต้องการจำกัดไม่ให้จีนเข้าถึงเทคโนโลยีล้ำสมัยของอเมริกา
ล่าสุดในสัปดาห์นี้ รัฐบาลทรัมป์เพิ่งออกข้อจำกัดการส่งออกฉบับใหม่ มุ่งเป้าไปยังบริษัทจีนที่เข้าถึงชิปขั้นสูงของสหรัฐฯ ผ่านประเทศที่สาม เช่น มาเลเซีย ไทย หรือบราซิล ซึ่งบริษัทเหล่านี้มักเช่าพลังการประมวลผลในศูนย์ข้อมูลต่างแดนเพื่อเทรนโมเดล AI ของตน ทว่าบางบริษัท รวมถึงบริษัทที่ อลิซ หวง เคยทำงานด้วย ยังถูกกล่าวหาว่าลักลอบนำชิปเข้าจีน แม้ทางบริษัทจะปฏิเสธก็ตาม
ก่อนหน้านี้ ข้อพิพาทดังกล่าวยังเป็นเพียงประเด็นรอง แต่การที่ปักกิ่งออกมาตราหน้ากฎเกณฑ์ใหม่ว่าเป็น ‘การบีบบังคับทางเศรษฐกิจ’ ก่อนหน้าที่ทรัมป์จะเดินทางถึงเมืองเซินเจิ้น ทำให้หลายฝ่ายกังวลว่าเรื่องนี้อาจลุกลามใหญ่โต
ฟากพรรคเดโมแครตซึ่งเตรียมเข้าคุมเสียงข้างมากในสภาคองเกรสช่วงเดือนมกราคม แสดงจุดยืนชัดเจน โดย ส.ส. สหรัฐฯ เท็ด ลิว เผยกับ Politico ว่า รัฐบาลทรัมป์ยอมอ่อนข้อให้ Nvidia มากเกินไปจนเอาความมั่นคงของชาติไปเสี่ยง ด้าน ส.ส. สหรัฐฯ โซอี ลอฟเกรน ชี้ว่า สภาคองเกรสมีแนวโน้มจะคุมเข้มการขายชิป AI ให้จีนหนักหน่วงยิ่งขึ้น
ด้านกระทรวงการต่างประเทศจีนออกมาตอบโต้ว่าข้อกล่าวหาเรื่องสายลับเป็น ‘การป้ายสีจีน’ โดย เหมา หนิง โฆษกกระทรวงฯ ย้ำว่าสหรัฐฯ ควรหยุดกุเรื่องสายลับเพื่อหาข้ออ้างปิดกั้นทางเทคโนโลยี พร้อมระบุว่าทั้งสองฝ่ายยังคงประสานงานกันอย่างใกล้ชิดเพื่อให้การพบปะระหว่างผู้นำดำเนินต่อไปได้
ภาพสะท้อนวิกฤต ‘บอลลูนสอดแนม’?

ตลอดปีที่ผ่านมา ทรัมป์และสีพยายามประคับประคองความสัมพันธ์หลังสงครามภาษีเกือบทำให้การค้าระหว่างสองชาติหยุดชะงัก การที่รัฐบาลทรัมป์ยอมไฟเขียวให้ขายชิป Nvidia H200 ให้จีนในช่วงปลายปี 2025 เคยถูกมองเป็นสัญญาณบวกของความร่วมมือ ท่ามกลางบรรยากาศการแข่งขันที่ดุเดือด
ฝ่ายความมั่นคงสหรัฐฯ มองมาตลอดว่าชิปเหล่านี้อาจเสริมศักยภาพทางทหารและการสอดแนมของกองทัพจีน ขณะที่ เจนเซน หวง ปฏิเสธข้อกังวลนี้และพยายามผลักดันให้ยกเลิกคำสั่งแบน ส่วนปักกิ่งมองว่ามาตรการเหล่านี้เป็นเพียงความพยายามสกัดกั้นการเติบโตของจีน แต่คดีสายลับล่าสุดกำลังทำให้ท่าทีผ่อนปรนนี้สั่นคลอน
นักวิเคราะห์ในจีนมองว่า สถานการณ์นี้ชวนให้นึกถึงเหตุการณ์ปี 2023 ที่สหรัฐฯ ยิงบอลลูนตรวจการณ์ของจีนตกเหนือน่านฟ้า แม้ปักกิ่งจะยืนยันว่าเป็นเพียงบอลลูนตรวจสภาพอากาศพลเรือนที่หลงทาง แต่เหตุการณ์นั้นส่งผลให้กำหนดการเยือนจีนของ แอนโทนี บลิงเคน รัฐมนตรีต่างประเทศสหรัฐฯ ในขณะนั้นถูกยกเลิกทันที และทำให้สัมพันธ์ทางการทูตดิ่งลงสู่จุดเยือกแข็ง
โกลบอลไทมส์ สื่อทางการจีน ระบุเปรียบเทียบว่า ‘เพียงแค่บอลลูนลูกเดียวก็ทำให้นักการเมืองและสังคมอเมริกันตื่นตระหนกราวกับภัยคุกคามลอยอยู่เหนือหัว และไม่เคยมีใครในฝั่งสหรัฐฯ ออกมาขอโทษต่อความเสียหายที่เกิดขึ้นกับความสัมพันธ์สองชาติเลย’ พร้อมตั้งคำถามว่า เหตุใดเรื่องอื้อฉาวของ Nvidia จึงปะทุขึ้นมาทันทีหลังการพบปะของสองผู้นำเมื่อเดือนกันยายน มีใครกำลังจัดฉากเพื่อปลุกปั่นความขัดแย้งหรือไม่
ซัมมิต ทรัมป์-สี ยังเดินหน้าต่อได้หรือไม่

อย่างไรก็ดี ทั้งทรัมป์และสีต่างมีผลประโยชน์ร่วมกันที่จะเปิดโต๊ะเจรจาต่อไป เศรษฐกิจจีนกำลังเผชิญแรงกดดันและจำเป็นต้องพึ่งพาการส่งออก สี จิ้นผิง จึงต้องการให้การค้าเดินหน้าต่อเนื่อง และการประชุมครั้งนี้เป็นบันไดสำคัญก่อนที่ข้อตกลงพักรบทางการค้าจะสิ้นสุดลงในเดือนมกราคม
ขณะที่ทรัมป์ซึ่งอยู่ในช่วง 2 ปีสุดท้ายของวาระและเผชิญความยากลำบากในการผลักดันกฎหมายในสภาหลังศึกเลือกตั้งกลางเทอม ย่อมต้องการสร้างผลงานด้านการต่างประเทศ รวมถึงอาจหวังพึ่งบทบาทของจีนในการช่วยคลี่คลายสงครามในตะวันออกกลาง ทำให้ทั้งสองฝ่ายไม่ต้องการให้ข้อพิพาทด้านข่าวกรองมาบดบังประเด็นเศรษฐกิจและการค้า
การเลือกเมืองเซินเจิ้นเป็นสถานที่จัดประชุมสุดยอด เป็นความตั้งใจของปักกิ่งที่จะอวดศักยภาพด้านเทคโนโลยีขั้นสูงและอุตสาหกรรม AI ชั้นนำของประเทศ ยิ่งไปกว่านั้น หากสหรัฐฯ ยกระดับการคุมเข้มส่งออกชิป ปักกิ่งยังมีไพ่ตายในการตอบโต้ นั่นคือการคุมห่วงโซ่อุปทานแร่หายาก (Rare Earths) ซึ่งจีนแปรรูปและป้อนสู่ตลาดโลกเป็นหลัก และจำเป็นต่ออุตสาหกรรมรถยนต์ไฟฟ้า สมาร์ตโฟน ไปจนถึงยุทโธปกรณ์ทางทหาร
นักวิเคราะห์เตือนว่า หากสงครามเทคโนโลยีปะทุขึ้นอีกระลอกและนำไปสู่การงัดมาตรการตอบโต้ทางเศรษฐกิจขั้นรุนแรง ทิศทางความสัมพันธ์ระหว่างสหรัฐฯ กับจีนที่กำลังพยายามหันหน้าเข้าหากัน อาจถอยหลังกลับไปสู่วังวนแห่งความหวาดระแวงอีกครั้ง
ที่มา: BBC News