เอวาน เกิร์ชโควิช เล่านาทีถูกล่อลวงสู่กับดักในรัสเซีย
‘ผมถูกล่อลวงเข้าสู่กับดัก’ เอวาน เกิร์ชโควิช นักข่าวชาวอเมริกัน เปิดเผยถึงช่วงเวลาที่ทำให้เขาต้องใช้ชีวิตอยู่ในเรือนจำรัสเซียถึง 16 เดือน ในวิดีโอนี้ เกิร์ชโควิชบรรยายช่วงเวลาที่เขาถูกควบคุมตัวโดยกลุ่มชายสวมหน้ากาก
นักข่าวชาวอเมริกัน เอวาน เกิร์ชโควิช กล่าวว่าเขารู้ว่ากำลังถูกรัสเซียจัดฉากเมื่อถูกจับกุมโดยเจ้าหน้าที่ FSB และถูกกล่าวหาว่าเป็นสายลับ
ในการให้สัมภาษณ์กับรายการ Today ของ Radio 4 เกิร์ชโควิชเล่าถึงช่วงเวลาที่เขาตระหนักว่าถูก ‘ล่อลวงเข้าสู่กับดัก’ เมื่อชายสวมหน้ากากหลายคนเข้าล้อมตัวเขาที่ร้านอาหารแห่งหนึ่งในปี 2023 และควบคุมตัวเขาไว้
“ผมไม่ถูกสอบสวน ไม่ถูกทรมาน… ผมถูกกล่าวหาว่าเป็นสายลับ” เขากล่าว พร้อมอธิบายถึงความรู้สึกโล่งใจว่า “พวกเขาจัดฉากและสร้างคดีนี้ขึ้นมา เพื่อที่ผมจะได้เป็นตัวประกันที่มีค่า เป็นเบี้ยในเกมที่ยิ่งใหญ่กว่า”
เกิร์ชโควิช ปัจจุบันอายุ 34 ปี ถูกตัดสินจำคุก 16 ปี แต่ได้รับการปล่อยตัว 16 เดือนต่อมา ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของข้อตกลงแลกเปลี่ยนนักโทษระดับสูง
เกิร์ชโควิชอาศัยอยู่ในรัสเซียมาตั้งแต่ปี 2017 และเป็นผู้สื่อข่าวต่างประเทศของ Wall Street Journal ในกรุงมอสโกเมื่อเขาถูกจับกุม ปัจจุบันเขาประจำอยู่ที่กรุงเบอร์ลิน ประเทศเยอรมนี ทั้งเขาและนายจ้างยืนยันมาโดยตลอดว่าข้อกล่าวหาเป็นเท็จ
นาทีถูกจับกุม: ‘เมื่อเป็น FSB คุณก็รู้ว่ามันถูกวางแผนไว้แล้ว’
ในวันที่เขาถูกจับกุม เกิร์ชโควิชอยู่ที่เมืองเยคาเตรินเบิร์ก ห่างจากกรุงมอสโกไปทางตะวันออกประมาณ 1,600 กิโลเมตร เพื่อพบกับคนที่เขาคิดว่าเป็นแหล่งข่าวสำหรับเรื่องราวหนึ่ง พวกเขานั่งอยู่ในห้องอาหารที่ค่อนข้างว่างเปล่า “และชายสวมหน้ากากประมาณครึ่งโหลก็เดินเข้ามาแล้วพูดว่า ‘เราคิดว่าเราจองโต๊ะนั้นไว้’”
เกิร์ชโควิชกล่าวว่าเป็นวลีที่แปลก แต่เมื่อคิดทบทวนแล้วมันฉลาดเพราะมัน “ทำให้คุณหยุดชะงักอยู่กับที่” ชายสองคนลุกขึ้นยืน และเกิร์ชโควิชได้รับแจ้งว่าเขาถูกจับกุมโดย FSB ซึ่งเป็นหน่วยงานความมั่นคงภายในประเทศของรัสเซียที่มีชื่อเสียงและทรงอำนาจ
“ในตอนนั้นเองที่คุณตระหนักว่ามันเป็นเรื่องที่จริงจังมาก… เมื่อเป็น FSB คุณก็รู้ว่ามันถูกวางแผนไว้แล้ว” แล้วชายที่เขาไปพบล่ะ? เกิร์ชโควิชเห็นเขาหายไปในฝูงชน
ไม่นานหลังการจับกุม นักข่าวกล่าวว่าเขาตระหนักว่าการที่เขาไม่ถูกสอบสวนหรือทรมาน ซึ่งเป็นกลยุทธ์ทั่วไปที่หน่วยงานความมั่นคงของรัสเซียใช้กับสายลับ น่าจะหมายความว่าเขาถูกปฏิบัติเหมือนสินค้ามากกว่าศัตรูที่แท้จริงของรัฐ
“ผมมีความรู้สึกแปลกๆ เหมือนความโล่งใจท่วมท้น” เขากล่าว “ผมรู้ว่าพวกเขาไม่ได้ปฏิบัติต่อผมเหมือนสายลับจริงๆ พวกเขาจัดฉากและสร้างคดีนี้ขึ้นมา เพื่อที่ผมจะได้เป็นตัวประกันที่มีค่า เป็นเบี้ยในเกมที่ยิ่งใหญ่กว่า นั่นหมายความว่ามันจะใช้เวลาสักพัก แต่ผมจะไม่อยู่ที่นี่เป็นเวลา 12-20 ปี” การตระหนักรู้นั้นช่วยให้เขายังคง “มีสติและมีวินัยในเรือนจำ” แต่ยังให้วิธีการที่ไม่เหมือนใครในการคาดการณ์ว่าจะเกิดอะไรขึ้นต่อไป และหนึ่งในนั้นคือการแลกเปลี่ยนนักโทษ
“ผมคิดว่ามันจะดังมาก มันจะทำให้เกิดความวุ่นวายทั่วโลก ผมหมายถึง เขาเป็นผู้สื่อข่าวต่างประเทศของ Wall Street Journal” เขากล่าว และเขาก็คิดถูก สื่อทั่วโลกรายงานเกี่ยวกับคดีนี้ รูปของเขาถูกขึ้นป้ายบิลบอร์ดในไทม์สแควร์ และประธานาธิบดีโจ ไบเดนในขณะนั้นกล่าวว่า “ไม่มีสิ่งใดสำคัญไปกว่า” การนำเกิร์ชโควิชกลับบ้าน
นักข่าวเชื่อว่านี่เป็นส่วนหนึ่งของแผนการของมอสโก ที่จะมีนักโทษที่มีชื่อเสียงซึ่งสามารถแลกเปลี่ยนกับคนของตนได้ และนั่นคือ วาดิม คราซิคอฟ มือสังหารที่ถูกตัดสินจำคุกตลอดชีวิตในเยอรมนี “พวกเขา [มอสโก] ทำสำเร็จในแง่ที่ว่าไม่มีการคว่ำบาตรใดๆ เกิดขึ้น ดังนั้นพวกเขาจึงเล่นเกมได้อย่างชาญฉลาดมาก หากคุณมองอย่างเหยียดหยาม”
ในวิดีโอนี้ คุณสามารถรับชม: เกิร์ชโควิชและพอล วีแลน นักโทษที่ได้รับการปล่อยตัวได้พบกับไบเดนและแฮร์ริส
ชีวิตในเรือนจำ: ‘ประสบการณ์ที่โดดเดี่ยวจริงๆ’
เกิร์ชโควิชถูกคุมขังในเรือนจำเลฟอร์โทโวอันเลื่องชื่อของกรุงมอสโก ซึ่งเคยคุมขังนักโทษที่มีชื่อเสียงระดับสูงของประเทศมาหลายปี รวมถึงนักโทษการเมืองและผู้เห็นต่าง ในช่วง Great Terror ของโจเซฟ สตาลิน ในทศวรรษ 1930 การทรมานและการประหารชีวิตเป็นเรื่องปกติ
เขาอธิบายว่ามันเป็น “ประสบการณ์ที่โดดเดี่ยวจริงๆ” ในพื้นที่เล็กๆ “นั่นทำให้สภาพจิตใจของคุณแย่ลง” เกิร์ชโควิชกล่าว แต่เสริมว่าเขาได้รับการปฏิบัติที่ดี “ผมได้รับอนุญาตให้นอน อาหารก็โอเค”
ภาพถ่ายของเกิร์ชโควิชที่ยิ้มให้กล้องระหว่างการขึ้นศาลในกรุงมอสโกถูกเผยแพร่ไปทั่วโลก และเขากล่าวว่านั่นเป็นความตั้งใจ เพื่อแสดงให้เห็นว่าเขาไม่เป็นอะไร “ผมต้องการแสดงให้ผู้คนเห็นถึงการท้าทายนี้… เรารู้ว่านี่เป็นคดีที่ถูกสร้างขึ้น ดังนั้นหากนี่คือเกมการแสดง เราจะไม่ปล่อยให้ [มอสโก] เล่นไปตามที่พวกเขาต้องการ”
แต่เขาเน้นย้ำว่าไม่ใช่ทุกคนที่ใช้ชีวิตในเรือนจำรัสเซียเหมือนเขา “บางคน… ถูกทรมาน พวกเขาถูกทำลายความเป็นมนุษย์ อดอาหาร ไม่มีน้ำร้อนให้อาบน้ำ ถูกบอกว่าจะไม่ได้พบหน้าครอบครัวอีกเลย ผมได้รับการปฏิบัติที่แตกต่างออกไปอย่างสิ้นเชิง”
เกิร์ชโควิชเปรียบเทียบประสบการณ์ของเขากับกรณีของนักข่าวชาวยูเครน วิกตอเรีย รอชชีนา ที่เสียชีวิตขณะถูกควบคุมตัวในรัสเซียในปี 2024 ด้วยวัย 27 ปี หลายเดือนต่อมา เมื่อศพของเธอถูกส่งคืน ก็มีรายงานว่ามีร่องรอยการทรมานและอวัยวะภายในถูกนำออกไป
หลังการปล่อยตัว: ‘ความสุขจางหายไป ความตื่นเต้นลดลง’
เกิร์ชโควิชรู้ว่ามีการวางแผนแลกเปลี่ยนนักโทษสามสัปดาห์ก่อนที่จะเกิดขึ้น ซึ่งเป็นช่วงเวลาที่ “ทรมานอย่างยิ่ง” เขากล่าว “เพราะตอนนี้ทุกวันมันยาวนานอย่างเจ็บปวด” เมื่อมันเกิดขึ้นจริงในวันที่ 1 สิงหาคม 2024 มันเป็นช่วงเวลาแห่ง “ความสุขอย่างแท้จริง” แต่แล้ว “ความสุขก็จางหายไป ความตื่นเต้นลดลง และคุณต้องเผชิญกับความเป็นจริงของการกลับไปใช้ชีวิตปกติอีกครั้ง”
เกิร์ชโควิชกล่าวว่าช่วงเวลานี้เป็นเรื่องยากและบางครั้งก็หนักหน่วง เขาไม่หลับนอน มีอาการแพนิคในฝูงชนจำนวนมาก และอารมณ์ฉุนเฉียวเพราะพยายามเก็บอารมณ์ไว้ เขาได้พบนักบำบัดที่เชี่ยวชาญด้านความผิดปกติจากความเครียดหลังเหตุการณ์สะเทือนใจ (PTSD) และกล่าวว่าการเขียนหนังสือเกี่ยวกับประสบการณ์อันเลวร้ายของเขาก็ช่วยได้
แล้วการกลับไปรัสเซียล่ะ? เกิร์ชโควิชมีความผูกพันลึกซึ้งกับประเทศนี้ พ่อแม่ของเขาย้ายไปสหรัฐฯ จากสหภาพโซเวียตในทศวรรษ 1970 เขาเติบโตในบ้านที่พูดภาษารัสเซีย มีชื่อภาษารัสเซีย ย้ายไปอยู่ที่นั่นเมื่ออายุ 25 ปี และมีเพื่อนมากมาย รวมถึงแฟนสาวชาวรัสเซียของเขา
“ผมหวังว่าจะได้กลับไปสักวันหนึ่ง แต่ผมคิดว่าเราคงต้องรอดูว่าจะเกิดอะไรขึ้นหลัง [ประธานาธิบดีรัสเซีย วลาดิเมียร์] ปูติน และมันไม่ชัดเจนนักว่ารัฐบาลชุดต่อไปจะดีขึ้นหรือไม่”
ที่มา: BBC News
