จุดคอขวดกับการปิดกั้นการเข้าถึง: ใครคือผู้ชี้ขาดสูงสุด?
จุดคอขวดและต้นทุนของการปิดกั้นการเข้าถึง
จุดคอขวดที่อันตรายที่สุดอาจไม่ใช่ช่องแคบที่แคบที่สุด หรือเทคโนโลยีที่หายากที่สุด แต่อยู่ที่การตัดสินใจขั้นสุดท้ายซึ่งขึ้นอยู่กับคนเพียงไม่กี่คนเท่านั้น
ในปี 2022 ยูเครนได้ขอให้นายอีลอน มัสก์ ซีอีโอของ SpaceX เปิดใช้งานเครือข่าย Starlink บริเวณรอบเมืองเซวาสโตปอล เพื่อสนับสนุนการโจมตีกองเรือทะเลดำของรัสเซีย แต่นายมัสก์ปฏิเสธ โดยกล่าวว่า SpaceX จะกลายเป็น ‘ผู้สมรู้ร่วมคิดอย่างชัดเจนในการทำสงครามครั้งใหญ่’ และต่อมายังอ้างถึงมาตรการคว่ำบาตรของสหรัฐฯ ที่ครอบคลุมคาบสมุทรไครเมีย
ในช่วงเวลาสำคัญนั้น บุคคลภาคเอกชนเพียงคนเดียวเป็นผู้มีอำนาจตัดสินใจขั้นสุดท้าย ซึ่งเผยให้เห็นคำถามที่ซ่อนอยู่ภายในทุกจุดคอขวด เรามักจะถามว่าการพึ่งพาอาศัยกันนั้นกระจุกตัวอยู่ที่ใด: ช่องแคบ, แร่ธาตุ, เทคโนโลยี, หรือเครือข่าย แต่คำถามที่สำคัญกว่านั้นสามข้อคือ: มีอะไรต้องพึ่งพามันมากแค่ไหน? ต้องทำอย่างไรถึงจะใช้งานมันได้? และใครเป็นผู้ตัดสินใจ?
เกณฑ์ของจุดคอขวดอยู่ที่คำถามที่สอง: สิ่งที่บุคคลหนึ่งต้องเสี่ยง ไม่ว่าจะเป็นชีวิต เลือดเนื้อ เงินตรา กฎหมาย หรือชื่อเสียง ก่อนที่อิทธิพลจะกลายเป็นการกระทำ
จีนต้องเผชิญกับคำถามแรกมานานกว่าสองทศวรรษ ในปี 2003 ประธานาธิบดีจีนในขณะนั้น นายหู จิ่นเทา ได้เตือนว่า ‘มหาอำนาจบางประเทศ’ สามารถควบคุมช่องแคบมะละกา ซึ่งทำให้จีนต้องพึ่งพาพลังงานนำเข้าเป็นอย่างมาก รัฐบาลปักกิ่งได้ให้ชื่อความกังวลนี้ว่า ‘ปัญหาคอขวดมะละกา’ ยี่สิบปีต่อมา ความกังวลนั้นได้นำไปสู่การสร้างกองทัพเรือ
ช่องแคบมะละกาไม่ได้เป็นเพียงปัจจัยเดียวที่ผลักดันการสร้างกองทัพเรือของปักกิ่ง แต่เรื่องไต้หวัน ข้อพิพาททางดินแดน และการแข่งขันของมหาอำนาจล้วนมีความสำคัญ แต่ความเปราะบางทางทะเลช่วยกำหนดปัญหา หากคุณไม่สามารถควบคุมเส้นทางได้ ก็จงสร้างขีดความสามารถให้มากพอที่จะทำให้ผู้ที่คิดจะปิดกั้นเส้นทางต้องคิดให้หนักขึ้นถึงผลที่ตามมา
ช่องแคบฮอร์มุซแสดงให้เห็นว่าทำไมภูมิศาสตร์จึงมีความสำคัญอย่างยิ่ง อิหร่านได้ปิดกั้นช่องแคบนี้หลังจากการโจมตีของสหรัฐฯ และอิสราเอล ซึ่งส่งผลกระทบต่อเส้นทางน้ำที่ปกติแล้วใช้ขนส่งน้ำมันและก๊าซทั่วโลกประมาณหนึ่งในห้า หลายเดือนต่อมา การจราจรยังคงถูกจำกัดอย่างหนัก เนื่องจากอิหร่านและโอมานกำลังเจรจาเกี่ยวกับเส้นทางเดินเรือใหม่ และเตหะรานได้กำหนดเงื่อนไขทางการเมืองที่กว้างขึ้นในการเปิดช่องแคบอีกครั้ง
ที่มา: South China Morning Post
