นายกฯ นิวซีแลนด์ เปิดทางทำประชามติเปลี่ยนระบบเลือกตั้ง
เวลลิงตัน – นายกรัฐมนตรีนิวซีแลนด์ คริสโตเฟอร์ ลักซอน กล่าวเมื่อวันพฤหัสบดีว่า เขาเปิดรับการทำประชามติเพื่อพิจารณาว่าจะเปลี่ยนแปลงระบบเลือกตั้งของประเทศหรือไม่ ซึ่งสร้างความแตกแยกอีกครั้งในรัฐบาลผสมสายกลาง-ขวาของเขา เพียงไม่กี่เดือนก่อนการเลือกตั้งทั่วไป
นิวซีแลนด์ใช้ระบบสัดส่วนแบบผสม (Mixed Member Proportional – MMP) ซึ่งเป็นรูปแบบที่คล้ายกับเยอรมนีมาตั้งแต่ปี 2539 หลังจากที่การสอบสวนพบว่าพรรคขนาดเล็กถูกกันออกจากการมีส่วนร่วมในรัฐสภาภายใต้ระบบที่ใช้ก่อนหน้านี้แบบ First-Past-the-Post
นายลักซอนกล่าวให้สัมภาษณ์กับสถานีวิทยุ Newstalk ZB ว่า การทำประชามติเป็น “สิ่งที่ควรพิจารณา” และอาจจัดขึ้นได้เร็วที่สุดในปี 2570 หากเขากลับมามีอำนาจหลังการเลือกตั้งทั่วไปที่มีกำหนดในวันที่ 7 พฤศจิกายนนี้
“ผมคิดว่าผมจะทำเช่นนั้น เพราะผมคิดว่ามันถูกต้องที่จะตรวจสอบรัฐธรรมนูญและถามว่า ชาวนิวซีแลนด์ยังคงต้องการระบบนี้หรือไม่” เขากล่าว
เขาไม่ได้ระบุว่าการทำประชามติใด ๆ จะมีผลผูกพันหรือไม่
ถ้อยแถลงของนายลักซอนนำไปสู่การวิพากษ์วิจารณ์จากพรรคร่วมรัฐบาล ซึ่งมีความเห็นต่างกันในประเด็นเศรษฐกิจและชนกลุ่มน้อยอยู่แล้ว วินสตัน ปีเตอร์ส ผู้นำพรรค New Zealand First ซึ่งเป็นพรรคเล็กในรัฐบาลผสมที่นำโดยพรรค National ของนายลักซอน เรียกแนวคิดนี้ว่า “ไม่อาจอธิบายได้”
“การปิดกั้นและแย่งชิงการเป็นตัวแทนประชาธิปไตยที่แท้จริงจากชาวนิวซีแลนด์ ควรถูกมองว่าเป็นการแย่งชิงอำนาจและความไม่รู้ว่าประชาธิปไตยหมายถึงอะไร” เขากล่าวในโพสต์บน X
พรรคร่วมรัฐบาลอีกพรรคของนายลักซอน คือพรรค ACT ที่นำโดย เดวิด ซีย์มัวร์ และพรรคแรงงานซึ่งเป็นพรรคฝ่ายค้านหลัก ก็กล่าวว่าพวกเขาไม่เห็นด้วยกับการทำประชามติเช่นกัน
ระบบ MMP ทำงานอย่างไร
ระบบ MMP ซึ่งมีต้นกำเนิดในเยอรมนี ได้รับการนำไปใช้ โดยมีการปรับเปลี่ยนบ้างในบางครั้ง ในหลายประเทศ เช่น ไทย เกาหลีใต้ โบลิเวีย และเลโซโท
ภายใต้ระบบ MMP ผู้มีสิทธิเลือกตั้งจะลงคะแนนสองคะแนน: หนึ่งคะแนนสำหรับผู้สมัครในพื้นที่ และอีกหนึ่งคะแนนสำหรับพรรคการเมือง ในนิวซีแลนด์ ผู้สมัครที่ชนะในเขตเลือกตั้ง 71 แห่งจะได้รับที่นั่งโดยอัตโนมัติ ในขณะที่ที่นั่งที่เหลือจะถูกเติมเต็มจากบัญชีรายชื่อพรรค โดยจัดสรรให้สอดคล้องกับสัดส่วนคะแนนเสียงของแต่ละพรรคทั่วประเทศ
คาดว่าจะมีที่นั่งในบัญชีรายชื่อประมาณ 49 ที่นั่งในการเลือกตั้งครั้งนี้ แม้ว่าจำนวนดังกล่าวอาจแตกต่างกันไปตามความเฉพาะตัวของระบบ
ระบบ MMP ได้รับการยกย่องว่าช่วยให้พรรคเล็ก ๆ มีส่วนร่วมในการบริหารประเทศ แต่ก็ถูกวิพากษ์วิจารณ์ว่ามีความซับซ้อนและมักต้องการรัฐบาลผสม นอกจากนี้ยังมีคุณสมบัติที่ผิดปกติหลายประการ รวมถึงที่นั่ง 7 ที่นั่งที่สงวนไว้สำหรับผู้มีสิทธิเลือกตั้งชาวเมารีโดยเฉพาะ
เบน โธมัส นักวิเคราะห์การเมืองกล่าวว่า ผู้นำพรรค National มองว่าระบบ MMP เป็นภาระต่อการตัดสินใจมานานแล้ว
“พวกเขาเชื่อว่ามันขัดขวางไม่ให้รัฐบาลตัดสินใจเรื่องยาก ๆ และดำเนินการอย่างกล้าหาญ” เขากล่าว
นิวซีแลนด์เคยลงคะแนนเสียงเพื่อรักษาระบบนี้ในการทำประชามติปี 2554 โดย 58% ของผู้มีสิทธิเลือกตั้งเห็นชอบ ในการให้สัมภาษณ์ นายลักซอนยังได้ย้ำถึงการสนับสนุนการขยายวาระการดำรงตำแหน่งของรัฐสภาปัจจุบันจากสามปีเป็นสี่ปีอีกด้วย
ที่มา: Bangkok Post
