โครงการแลนด์บริดจ์ส่อสิ้นสุด: ผลศึกษาชี้ความเสี่ยงสูงกว่าผลตอบแทน

รายงานข่าวจากกรุงเทพฯ ระบุว่า โครงการเมกะโปรเจกต์แลนด์บริดจ์ของไทยกำลังจะถูกยกเลิก หลังจากผลการศึกษาทบทวนพบว่ามีความเป็นไปได้ทางการเงินต่ำ มีความเสี่ยงด้านงบประมาณเพิ่มขึ้น และผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม

นายเอกนิติ นิติทัณฑ์ประภาศ รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลัง ซึ่งเป็นประธานคณะกรรมการทบทวนโครงการนี้ เปิดเผยเมื่อวันศุกร์ว่า การศึกษาเสร็จสิ้นก่อนกำหนด 90 วัน ตามคำสั่งของนายกรัฐมนตรี ผลการศึกษา สรุปว่าโครงการมีโอกาสประสบความสำเร็จต่ำเนื่องจากความเสี่ยงด้านการเงิน การดำเนินงาน และสิ่งแวดล้อม คณะกรรมการจะเสนอผลการศึกษาต่อนายกรัฐมนตรีอนุทิน ชาญวีรกูล และคณะรัฐมนตรีพิจารณา โดยจะแนะนำให้ยกเลิกโครงการในรูปแบบเดิม

นายเอกนิติกล่าวว่ายังไม่มีการสูญเสียเงินลงทุน เนื่องจากยังไม่มีการจัดซื้อที่ดินและเริ่มก่อสร้าง ผลการทบทวนพบว่าแนวโน้มทางการเงินของโครงการแย่ลงอย่างมีนัยสำคัญ เนื่องจากความไม่แน่นอนทางเศรษฐกิจโลก หลังจากสถานการณ์การแพร่ระบาดของโรคโควิด-19 สงครามรัสเซีย-ยูเครน และความตึงเครียดในตะวันออกกลาง

ผลการศึกษาฉบับปรับปรุงและการลดลงของผลตอบแทน

โครงการแลนด์บริดจ์มีมูลค่าประมาณ 1 ล้านล้านบาท ซึ่งรวมถึงท่าเรือน้ำลึก รถไฟทางคู่ มอเตอร์เวย์ และนิคมอุตสาหกรรม โดยมีเป้าหมายเพื่อสร้างเส้นทางคมนาคมขนส่งที่เชื่อมโยงระนองทางฝั่งทะเลอันดามันกับชุมพรทางฝั่งอ่าวไทย เพื่อให้สินค้าสามารถหลีกเลี่ยงช่องแคบมะละกาได้

นายดนุชา พิชยนันท์ เลขาธิการสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ (NESDC) และประธานคณะทำงานด้านเศรษฐกิจและการเงิน กล่าวว่าการศึกษาฉบับปรับปรุงแสดงให้เห็นว่าอัตราผลตอบแทนทางการเงินของโครงการลดลงจาก 8% เหลือ 4.8% มูลค่าปัจจุบันสุทธิ (NPV) ก็เปลี่ยนจากการคาดการณ์ในเชิงบวกที่ 637.7 พันล้านบาทไปเป็นเชิงลบที่ 10.3 พันล้านบาท

นายดนุชากล่าวว่า ปริมาณตู้คอนเทนเนอร์คาดว่าลดลง 15-16% ทำให้ผลตอบแทนลดลง 38% นอกจากนี้ เขายังเสริมว่า สายการเดินเรือหลัก 9 ใน 10 อันดับแรกของโลกได้ลงทุนในโครงการลักษณะเดียวกันในที่อื่นแล้ว ทำให้มีโอกาสจำกัดในการดึงดูดปริมาณสินค้าจำนวนมาก

ความซับซ้อนในการดำเนินงานและความกังวลด้านสิ่งแวดล้อม

คณะกรรมการยังแสดงความกังวลเกี่ยวกับความซับซ้อนในการดำเนินงาน เนื่องจากโครงการต้องมีการถ่ายโอนสินค้าหลายครั้งระหว่างเรือ รถบรรทุก และรถไฟ การประมาณการเดิมที่ว่าจะดำเนินการถ่ายโอนสินค้าให้แล้วเสร็จภายในสามวัน ไม่ได้คำนึงถึงความล่าช้า ความเสี่ยงในการดำเนินงาน และต้นทุนที่แท้จริง

ความกังวลด้านสิ่งแวดล้อมก็เป็นอีกปัจจัยหนึ่ง ตัวแทนจากกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมกล่าวว่า เส้นทางที่เสนอจะผ่านป่า พื้นที่ภูเขา และระบบนิเวศที่เปราะบาง จังหวัดระนองซึ่งเป็นที่ตั้งของป่าชายเลนที่ใหญ่ที่สุดของประเทศ พื้นที่สงวนชีวมณฑล และพื้นที่ชุ่มน้ำที่มีความสำคัญระดับโลก อาจเผชิญผลกระทบต่อระบบนิเวศทางทะเล สัตว์หายาก การประมงในท้องถิ่น และชุมชนชายฝั่ง

การทบทวนยังพบช่องว่างในการประเมินผลกระทบสิ่งแวดล้อม โดยรายงานเจ็ดฉบับที่จัดทำโดยสามหน่วยงาน ไม่มีรายงานการประเมินผลกระทบโดยรวมแบบบูรณาการ การประเมินสิ่งแวดล้อมเชิงกลยุทธ์ที่มีอยู่ตั้งแต่ปี 2559 ก็ไม่ได้ครอบคลุมเส้นทางในปัจจุบัน

นายเอกนิติกล่าวว่า รัฐบาลจะยังคงพัฒนาการเชื่อมโยงการคมนาคมขนส่งบนชายฝั่งอันดามันต่อไป แม้จะยุติแผนโครงการแลนด์บริดจ์แล้ว เขากล่าวว่ามากกว่า 34% ของสินค้าส่งออกทางภาคใต้ยังคงผ่านประเทศเพื่อนบ้าน ในขณะที่การค้ากับอินเดีย ตะวันออกกลาง และยุโรปคาดว่าจะเติบโต

ที่มา: Bangkok Post