สหรัฐฯ และอิหร่านเริ่มเจรจาข้อตกลงสันติภาพขั้นต้นในสวิตเซอร์แลนด์

การเจรจาโดยตรงระหว่างสหรัฐอเมริกาและอิหร่าน เพื่อบรรลุข้อตกลงขั้นสุดท้ายในการยุติสงคราม ได้เริ่มต้นขึ้นแล้วและคาดว่าจะดำเนินไปตลอดทั้งคืนในประเทศสวิตเซอร์แลนด์ แหล่งข่าวจากนักการทูตอาวุโสของสหรัฐฯ ผู้มีส่วนร่วมในการเจรจาเปิดเผย

การหารือดังกล่าวเริ่มขึ้นเมื่อวันอาทิตย์ หลังจากที่ทั้งสองฝ่ายได้บรรลุข้อตกลงเบื้องต้นเมื่อสัปดาห์ที่แล้ว เพื่อหาข้อสรุปภายใน 60 วัน โดยในคืนวันอาทิตย์ นักการทูตสหรัฐฯ ระบุว่า การเจรจามุ่งเน้นไปที่ “การชี้แจงข้อความที่ยังไม่ชัดเจนบางประการจากอิหร่าน” เกี่ยวกับการเปิดช่องแคบฮอร์มุซอีกครั้ง การบังคับใช้ข้อตกลงหยุดยิงในเลบานอนตอนใต้ และ “องค์ประกอบ” ของข้อตกลงนิวเคลียร์

ก่อนหน้านี้ ประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ ได้ขู่ว่าจะโจมตีอิหร่าน หากไม่หยุดยั้งกลุ่มฮิซบอลลาห์ ท่ามกลางการปะทะกันอย่างต่อเนื่องกับอิสราเอลในเลบานอน ซึ่งอิหร่านได้ปฏิเสธคำเตือนดังกล่าว โดยยืนยันว่าพร้อมที่จะตอบโต้ นักการทูตสหรัฐฯ กล่าวว่าคณะผู้แทนทั้งสองฝ่าย ซึ่งประชุมกันที่เมืองลูเซิร์นของสวิตเซอร์แลนด์ จะใช้ “ผลงานของวันนี้เป็นจุดเริ่มต้นสำหรับการเจรจาทางเทคนิคที่ต่อเนื่องในอนาคต”

ข้อตกลงเบื้องต้นที่ทำขึ้นเมื่อสัปดาห์ที่แล้ว รวมถึงพันธกรณีที่จะบรรลุข้อตกลงขั้นสุดท้ายภายใน 60 วัน ตลอดจนการยุติการสู้รบใน “ทุกแนวรบ” ซึ่งรวมถึงในเลบานอน และการเปิดช่องแคบฮอร์มุซอีกครั้ง อย่างไรก็ตาม นับตั้งแต่นั้นมา การสู้รบระหว่างกลุ่มฮิซบอลลาห์และกองกำลังอิสราเอลในเลบานอนตอนใต้ได้ทวีความรุนแรงขึ้น และการโจมตีทางอากาศของอิสราเอลที่กระทรวงสาธารณสุขระบุว่า คร่าชีวิตชาวเลบานอนหลายสิบคน รวมถึงผู้หญิงและเด็ก

สถานการณ์ที่บานปลายดังกล่าวทำให้สหรัฐฯ ต้องประกาศข้อตกลงหยุดยิงใหม่ระหว่างอิสราเอลและกลุ่มฮิซบอลลาห์เมื่อวันศุกร์ที่ผ่านมา การปะทะและการโจมตีทางอากาศที่ดำเนินไปอย่างต่อเนื่องกระตุ้นให้อิหร่านประกาศปิดช่องแคบฮอร์มุซเมื่อวันเสาร์ แม้ว่าข้อมูลการติดตามเรือจะแสดงให้เห็นว่าเรือยังคงสัญจรผ่านช่องแคบดังกล่าวได้

ในขณะที่การเจรจาระหว่างคณะผู้แทนสหรัฐฯ และอิหร่านที่เมืองลูเซิร์นเริ่มต้นขึ้น ประธานาธิบดีทรัมป์ได้โพสต์ข้อความว่า อิหร่าน “ต้องสั่งให้กลุ่มตัวแทนที่ได้รับค่าจ้างสูงในเลบานอนหยุดสร้างปัญหาในทันที” และขู่ว่าจะ “โจมตีอิหร่านอย่างหนักอีกครั้ง” หากไม่ปฏิบัติตาม

นายโมฮัมหมัด บาเกอร์ กาลิบาฟ หัวหน้าผู้เจรจาฝ่ายอิหร่าน ตอบโต้โดยกล่าวว่า “พวกเขาไม่คิดหรือว่าหากคำขู่ของพวกเขามีผล พวกเขาคงจะไม่อยู่ในสถานการณ์ที่สิ้นหวังเช่นวันนี้ … ไม่ว่าพวกเขาจะพูดมากแค่ไหน เราคือผู้ที่ลงมือกระทำ”

เมื่อวันอาทิตย์ที่ผ่านมา มีรายงานว่าการสู้รบลดลง แต่ นายกรัฐมนตรีเบนจามิน เนทันยาฮู ของอิสราเอล ยังคงยืนยันว่ากองทัพอิสราเอลจะยังคงอยู่ในเลบานอนตอนใต้ตราบเท่าที่จำเป็นเพื่อปกป้องอิสราเอลตอนเหนือ ขณะที่ นายนาอิม คาสเซม ผู้นำกลุ่มฮิซบอลลาห์ ได้ปฏิเสธการมีอยู่ของกองทัพอิสราเอลในเลบานอนตอนใต้ และกล่าวว่ากลุ่มฮิซบอลลาห์จะปกป้องตนเอง

ก่อนการเจรจาที่รีสอร์ตบูร์เกนสต็อกในสวิตเซอร์แลนด์ นายเจ.ดี. แวนซ์ รองประธานาธิบดีและหัวหน้าผู้เจรจาฝ่ายสหรัฐฯ กล่าวว่า ประธานาธิบดีทรัมป์ได้ขอให้ผู้เจรจา “พลิกหน้าใหม่” เขากล่าวเสริมว่า หากผู้นำอิหร่านเต็มใจที่จะเลิกเป็น “ผู้ขับเคลื่อนความไม่มั่นคงในภูมิภาค” และเลิกล้ม “ความทะเยอทะยานด้านอาวุธนิวเคลียร์ในระยะยาว” สหรัฐฯ “ก็พร้อมที่จะเปลี่ยนแปลงความสัมพันธ์กับประเทศนั้นอย่างพื้นฐาน” ทั้งนี้ อิหร่านยืนยันมาโดยตลอดว่าโครงการนิวเคลียร์ของตนมีวัตถุประสงค์เพื่อสันติ

นายแวนซ์ ได้รับการสนับสนุนจาก นายจาเร็ด คุชเนอร์ ลูกเขยของประธานาธิบดีทรัมป์ และ นายสตีฟ วิตคอฟฟ์ ทูตพิเศษ ส่วนนายกาลิบาฟ มี นายอับบาส อารักชี รัฐมนตรีต่างประเทศของอิหร่านร่วมเดินทางมาด้วย นอกจากนี้ นายกรัฐมนตรีและผู้บัญชาการทหารบกของปากีสถาน รวมถึงนายกรัฐมนตรีของกาตาร์ก็เข้าร่วมการประชุมในสวิตเซอร์แลนด์ด้วย ปากีสถานได้ทำหน้าที่เป็นผู้ไกล่เกลี่ยตลอดช่วงสงคราม และเป็นเจ้าภาพจัดการเจรจาระหว่างสหรัฐฯ และอิหร่านรอบก่อนหน้านี้ ส่วนกาตาร์ก็เป็นผู้ไกล่เกลี่ยเช่นกัน โดยเมื่อค่ำวันอาทิตย์ นายกรัฐมนตรีชีค โมฮัมเม็ด บิน อับดุล เราะห์มาน อัล ธานี แห่งกาตาร์ ได้กล่าวต้อนรับการเจรจาที่ต่อเนื่องระหว่างสหรัฐฯ และอิหร่าน

รายละเอียดข้อตกลงเบื้องต้น

ประธานาธิบดีของสหรัฐฯ และอิหร่าน ได้ลงนามในข้อตกลงเบื้องต้นเมื่อต้นสัปดาห์นี้ โดยมีเป้าหมายเพื่อยุติสงครามในทันที ภายใต้ข้อตกลงนี้ อิหร่านตกลงที่จะเปิดช่องแคบฮอร์มุซ ซึ่งเป็นเส้นทางเดินเรือสำคัญที่ขนส่งน้ำมันและก๊าซธรรมชาติประมาณ 20% ของโลก การปิดช่องแคบนี้ก่อนหน้านี้ได้ส่งผลให้ราคาน้ำมันเชื้อเพลิงสูงขึ้นและกระทบต่อเศรษฐกิจโลก

สหรัฐฯ ยังตกลงที่จะยกเลิกการปิดล้อมทางทหารต่อเรือที่เดินทางเข้าออกท่าเรือของอิหร่าน ข้อตกลงเบื้องต้นยังรวมถึงแผนการมูลค่า 3 แสนล้านดอลลาร์สหรัฐฯ (ประมาณ 10.9 ล้านล้านบาท) สำหรับ “การฟื้นฟู” อิหร่าน และการที่สหรัฐฯ จะยุติ “มาตรการคว่ำบาตรทุกประเภท” ต่ออิหร่าน

อย่างไรก็ตาม ประเด็นโครงการนิวเคลียร์ของอิหร่าน ซึ่งเป็นเหตุผลหลักที่สหรัฐฯ ระบุว่าเป็นต้นเหตุของความขัดแย้ง ยังคงต้องมีการเจรจาต่อไป ในสมัยประธานาธิบดีทรัมป์วาระแรก เขาได้ถอนสหรัฐฯ ออกจากข้อตกลงนิวเคลียร์กับอิหร่านในยุคโอบามา และประกาศใช้มาตรการคว่ำบาตรทางเศรษฐกิจอีกครั้ง

เมื่อวันอาทิตย์ที่ผ่านมา ข้อมูลตำแหน่งจากเว็บไซต์ติดตามเรือ MarineTraffic แสดงให้เห็นว่าเรือบางลำยังคงเข้า ออก และสัญจรผ่านช่องแคบฮอร์มุซได้ แม้ว่าอิหร่านจะอ้างว่าได้ปิดช่องแคบแล้ว ซึ่งสหรัฐฯ โต้แย้งเรื่องนี้ เรือบรรทุกน้ำมันสี่ลำได้แล่นผ่านช่องแคบในช่วงบ ขณะที่เรืออีกสี่ลำ ซึ่งเป็นเรือบรรทุกสินค้าทั้งหมด ดูเหมือนจะกำลังมุ่งหน้าไปทางตะวันออกหลังจากจอดนิ่งอยู่ทางเข้าด้านตะวันตกของช่องแคบตั้งแต่ปลายสัปดาห์ที่แล้ว ในทิศทางตรงกันข้าม เรือสี่ลำดูเหมือนจะกำลังออกจากช่องแคบไปทางตะวันตกหลังจากเดินทางออกจากน่านน้ำนอกชายฝั่งอิหร่าน อย่างไรก็ตาม ข้อมูลการติดตามอาจไม่ครอบคลุมการเคลื่อนไหวทั้งหมด เนื่องจากเรือบางลำอาจปิดอุปกรณ์ติดตามสัญญาณ

ความขัดแย้งที่ยังคงดำเนินอยู่

ข้อตกลงเบื้องต้นยังเรียกร้องให้ยุติการสู้รบในทุกแนวรบ แต่ในเลบานอน การโจมตีทางอากาศของอิสราเอลได้คร่าชีวิตผู้คนไปแล้วอย่างน้อย 67 ราย ขณะที่การโจมตีของกลุ่มฮิซบอลลาห์ได้สังหารทหารอิสราเอลไป 5 นาย

อิสราเอลยืนกรานว่าความขัดแย้งกับกลุ่มฮิซบอลลาห์นั้นแยกต่างหากจากสงครามกับอิหร่าน ซึ่งอิสราเอลเข้าร่วมกับสหรัฐฯ เมื่อวันที่ 28 กุมภาพันธ์ เลบานอนถูกดึงเข้าสู่สงครามในเวลาต่อมา เมื่อกลุ่มฮิซบอลลาห์ยิงจรวดเข้าสู่อิสราเอลเพื่อตอบโต้การโจมตีที่สังหารผู้นำสูงสุดของอิหร่าน อิสราเอลตอบโต้ด้วยการทิ้งระเบิดทั่วเลบานอนและยึดครองพื้นที่ประมาณ 5% ของประเทศทางตอนใต้ โดยหวังที่จะขับไล่นักรบฮิซบอลลาห์ออกจากชายแดนทางตอนเหนือ และกล่าวว่าไม่มีเจตนาที่จะถอนกำลัง

กระทรวงสาธารณสุขของเลบานอนระบุว่า ตั้งแต่วันที่ 2 มีนาคม มีผู้เสียชีวิตในเลบานอนแล้ว 4,057 คน เจ้าหน้าที่อิสราเอลกล่าวว่ามีทหารอิสราเอลเสียชีวิตในเลบานอนอย่างน้อย 34 นาย และพลเรือน 4 คนในอิสราเอลตอนเหนือ

#สหรัฐฯ #อิหร่าน #เจรจา #สันติภาพ