กษัตริย์ฮารัลด์ที่ 5 แห่งนอร์เวย์เสด็จสวรรคตแล้วขณะพระชนม์ 89 พรรษา
สมเด็จพระราชาธิบดีฮารัลด์ที่ 5 แห่งนอร์เวย์ เสด็จสวรรคตแล้วเมื่อวันศุกร์ สิริพระชนมพรรษา 89 พรรษา หลังจากทรงเข้ารับการรักษาในโรงพยาบาลเมื่อสัปดาห์ที่แล้วด้วยภาวะโลหิตจางซึ่งเป็นโรคหายาก
สำนักพระราชวังในกรุงออสโลแถลงว่า พระองค์เสด็จสวรรคตอย่างสงบเมื่อเวลา 06:35 น. ตามเวลาท้องถิ่น (04:35 GMT) ของวันศุกร์ ณ โรงพยาบาลแห่งชาติในกรุงออสโล และได้มีการลดธงประจำพระองค์บนหลังคาพระราชวังลงครึ่งเสา
ตลอด 24 ชั่วโมงก่อนการเสด็จสวรรคต สมาชิกราชวงศ์ได้เข้าเยี่ยมพระอาการ และประชาชนจำนวนมากได้นำดอกไม้มาวางถวายความอาลัยที่พระราชวัง
สมเด็จพระราชาธิบดีฮารัลด์ทรงเป็นกษัตริย์องค์แรกของนอร์เวย์ที่ประสูติในนอร์เวย์นับตั้งแต่คริสต์ศตวรรษที่ 14 พระองค์จะได้รับการสืบทอดราชบัลลังก์โดยเจ้าชายฮาคอน พระราชโอรสพระชนมายุ 53 พรรษา ซึ่งจะทรงจัดประชุมสภาแห่งรัฐวิสามัญร่วมกับรัฐบาลในวันศุกร์นี้
สมเด็จพระเจ้าชาลส์ที่ 3 แห่งสหราชอาณาจักร ทรงส่ง ‘ความเสียใจอย่างสุดซึ้ง’ ในขณะที่สมเด็จพระราชาธิบดีคาร์ลที่ 16 กุสตาฟ แห่งสวีเดน ทรงระลึกถึง ‘เพื่อนที่ดีของข้าพเจ้า ครอบครัวของข้าพเจ้า และของสวีเดน’ และทรงอวยพรให้เจ้าชายฮาคอนซึ่งเป็นบุตรบุญธรรม ‘ประสบความสำเร็จและโชคดี’
หลังจากทรงครองราชย์มา 35 ปี สมเด็จพระราชาธิบดีฮารัลด์จะทรงเป็นที่จดจำในฐานะบุคคลที่ได้รับความนิยมและเป็นผู้ปฏิรูปที่ทำให้สถาบันกษัตริย์มีความทันสมัย ทรงแหกธรรมเนียมด้วยการอภิเษกสมรสกับสามัญชน และทรงเป็นสัญลักษณ์แห่งความสามัคคีในช่วงเวลาที่ยากลำบากที่สุดของนอร์เวย์
นักสังเกตการณ์ราชวงศ์กล่าวว่า พระองค์ทรงเป็นบุคคลที่ติดดิน ได้รับความเคารพและเป็นที่รัก โดยอธิบายว่าพระองค์ทรงเป็น ‘ปู่ของชาติ’ และ ‘กษัตริย์ของประชาชน’ ซึ่งเป็นตำแหน่งที่สมเด็จพระราชาธิบดีโอลาฟที่ 5 พระบิดาของพระองค์เคยใช้
ภายหลังเหตุโจมตีด้วยระเบิดและอาวุธปืนในกรุงออสโลและเกาะอูเตอยาในปี 2554 สมเด็จพระราชาธิบดีฮารัลด์ทรงเรียกร้องให้ชาวนอร์เวย์สนับสนุนซึ่งกันและกัน และอย่า ‘ปล่อยให้ความกลัวเข้าครอบงำ’
เมื่อไม่นานมานี้ สมเด็จพระราชาธิบดีฮารัลด์และพระบรมวงศานุวงศ์ต้องเผชิญกับปัญหาด้านสุขภาพและเรื่องอื้อฉาว โดยเฉพาะอย่างยิ่งกรณีที่เจ้าหญิงเมตเต-มาริต พระสุณิสา ทรงมีความเกี่ยวข้องกับเจฟฟรีย์ เอพสไตน์ ผู้กระทำผิดทางเพศที่เสียชีวิตไปแล้ว และกรณีที่มาริอุส บอร์ก ฮอยบี พระโอรสของเจ้าหญิงเมตเต-มาริต ถูกตัดสินว่ามีความผิดในคดีข่มขืน
การปฏิรูปและการครองราชย์
โอเล-เยอร์เกน ชูลส์รูด-ฮันเซน นักประวัติศาสตร์และผู้สื่อข่าวราชวงศ์ของ TV2 กล่าวกับ BBC ว่า ในรัชสมัยของพระองค์ สถาบันกษัตริย์นอร์เวย์มีความเท่าเทียมและโปร่งใสมากขึ้นในด้านการเงินและสุขภาพ
โทฟ ทาเลเซน ผู้สื่อข่าวราชวงศ์ของ Nettavisen บรรยายถึงกษัตริย์ผู้ล่วงลับว่า ‘เป็นหนึ่งในพวกเรา’ ในขณะที่แคโรไลน์ วาเกิล ผู้เชี่ยวชาญราชวงศ์จากนิตยสาร Se og Hør กล่าวว่า พระองค์ ‘ทรงใกล้ชิดกับประชาชนมาโดยตลอด’
เมื่อทีมฟุตบอลชาติของนอร์เวย์เดินทางกลับจากสหรัฐฯ หลังจากเข้าถึงรอบก่อนรองชนะเลิศฟุตบอลโลกเป็นครั้งแรก สมเด็จพระราชาธิบดีฮารัลด์ทรงต้อนรับพวกเขาที่พระราชวัง
พระองค์ทรงมีพระชนม์ชีพคู่กับสมเด็จพระราชินีซอนยาเกือบ 58 ปี และมีพระธิดาคือเจ้าหญิงมาร์ธา ลูอิส พระโอรสคือเจ้าชายฮาคอน ซึ่งเป็นกษัตริย์องค์ใหม่ และมีพระราชนัดดาหกคน
ชีวิตช่วงต้นและการอภิเษกสมรส
สมเด็จพระราชาธิบดีฮารัลด์ประสูติเมื่อวันที่ 21 กุมภาพันธ์ 2480 ณ คฤหาสน์สกอกัม ใกล้กรุงออสโล ขณะพระชนมายุสามพรรษา อดอล์ฟ ฮิตเลอร์ ผู้เผด็จการสั่งให้กองทัพนาซีเยอรมนีรุกรานนอร์เวย์ในช่วงต้นสงครามโลกครั้งที่สอง
พระมารดาของสมเด็จพระราชาธิบดีฮารัลด์ทรงลี้ภัยพร้อมกับพระโอรสธิดาข้ามพรมแดนไปยังสวีเดน และเสด็จต่อไปยังสหรัฐฯ ตามคำเชิญของประธานาธิบดีแฟรงคลิน ดี. รูสเวลต์
เจ้าชายฮารัลด์เสด็จกลับนอร์เวย์พร้อมพระบรมวงศานุวงศ์เมื่อสิ้นสุดสงคราม และทรงสำเร็จการศึกษาและเข้ารับราชการทหารภาคบังคับ พระองค์ทรงขึ้นเป็นมกุฎราชกุมารในปี 2500 และทรงศึกษาด้านสังคมศาสตร์ ประวัติศาสตร์ และเศรษฐศาสตร์ที่ Balliol College ในเมือง Oxford ระหว่างปี 2503 ถึง 2505
พระองค์ทรงพบกับซอนยา ฮารัลด์เซน บุตรีของนักธุรกิจ ในงานเลี้ยง แต่เจ้าชายต้องรอถึงเก้าปีก่อนจะได้รับอนุญาตให้อภิเษกสมรสกับเธอ สมเด็จพระราชาธิบดีโอลาฟ พระบิดาของพระองค์ ทรงหวังเสมอว่าพระองค์จะทรงอภิเษกสมรสกับเจ้าหญิงยุโรป
ในที่สุด พระองค์ทรงบอกพระบิดาว่า หากไม่สามารถอภิเษกสมรสกับซอนยาได้ พระองค์จะทรงครองโสดไปตลอด สมเด็จพระราชาธิบดีฮารัลด์ทรงเล่าให้สถานีโทรทัศน์สาธารณะของนอร์เวย์ฟัง พระบิดาของพระองค์ทรงยินยอมในที่สุด และทั้งคู่ได้อภิเษกสมรสกันที่อาสนวิหารออสโลเมื่อวันที่ 29 สิงหาคม 2511
กษัตริย์ที่เข้าถึงง่ายและเป็นกันเอง
การเลือกคู่ครองของสมเด็จพระราชาธิบดีฮารัลด์ปูทางให้พระโอรสธิดาทั้งสองของพระองค์สามารถอภิเษกสมรสกับสามัญชนได้เช่นกัน และสำหรับวาเกิล สิ่งนี้ ‘ช่วยยุติการครอบงำของบุรุษเพศในราชวงศ์’
‘พระองค์ไม่เคยเกรงกลัวที่จะแสดงอารมณ์ขันหรือความอ่อนแอ และสิ่งนั้นทำให้พระองค์เป็นมนุษย์อย่างแท้จริง’ ผู้เชี่ยวชาญราชวงศ์กล่าว
ความท้าทายและการมีส่วนร่วม
เมื่อสมเด็จพระราชาธิบดีโอลาฟพระบิดาของพระองค์ประชวรในปี 2533 เจ้าชายฮารัลด์ทรงเป็นผู้สำเร็จราชการแผ่นดิน จากนั้นพระองค์ก็เสด็จขึ้นครองราชย์เมื่อสมเด็จพระราชาธิบดีโอลาฟเสด็จสวรรคตเมื่อวันที่ 17 มกราคม 2534
กษัตริย์องค์ใหม่ทรงเริ่มแสดงพระปรีชาสามารถประมาณปี 2543 ตามคำกล่าวของนักประวัติศาสตร์ทรอนด์ นอเรน อิซัคเซน โดยทรงเปลี่ยนจากบุคคลที่เก็บตัว จริงจัง และขี้อาย เป็นผู้ที่เปิดเผยและเห็นอกเห็นใจผู้อื่นมากขึ้น
ในเดือนกรกฎาคม 2554 สมเด็จพระราชาธิบดีฮารัลด์ทรงเผชิญกับความท้าทายที่ยิ่งใหญ่ที่สุดในฐานะกษัตริย์ เมื่ออันเดอร์ส เบรวิค นีโอนาซี สังหารแปดคนด้วยระเบิดคาร์บอมบ์ในกรุงออสโล ก่อนจะย้ายไปที่ค่ายเยาวชนบนเกาะอูเตอยา ซึ่งเขาได้ยิงสังหารอีก 69 คน ซึ่งส่วนใหญ่เป็นวัยรุ่น
พระองค์ทรงแถลงการณ์ทางโทรทัศน์ในวันรุ่งขึ้น และอีกหลายสัปดาห์ต่อมาพระองค์ทรงกล่าวสุนทรพจน์ แสดงความเห็นอกเห็นใจต่อเหยื่อและครอบครัวในฐานะบิดา ปู่ สามี และกษัตริย์ เสียงของพระองค์สั่นเครือและขาดห้วงราวจะหลั่งน้ำตา ‘ข้าพเจ้าจินตนาการได้ถึงความเจ็บปวดอันลึกซึ้งของท่านเท่านั้น ในฐานะกษัตริย์ของประเทศนี้ ข้าพเจ้ารู้สึกเห็นใจทุกท่าน’ พระองค์ตรัส
มองย้อนกลับไป นักประวัติศาสตร์โอเล-เยอร์เกน ชูลส์รูด-ฮันเซน กล่าวว่า ‘ผมคิดว่าช่วงเวลานั้นถูกฝังอยู่ในจิตใจของเราเกี่ยวกับสิ่งที่สถาบันกษัตริย์ควรจะเป็น’
ในปี 2559 กษัตริย์ทรงเป็นข่าวอีกครั้งจากการกล่าวสุนทรพจน์อย่างกระตือรือร้น เพื่อสนับสนุนความหลากหลายทางศาสนา ชาติพันธุ์ และรสนิยมทางเพศ พระองค์ตรัสว่า ชาวนอร์เวย์มาจาก ‘อัฟกานิสถาน ปากีสถาน และโปแลนด์ จากสวีเดน โซมาเลีย และซีเรีย’ พวกเขา ‘เชื่อในพระเจ้า อัลลอฮ์ จักรวาล และไม่มีอะไร’ และพวกเขา ‘เป็นเด็กผู้หญิงที่รักเด็กผู้หญิง เด็กผู้ชายที่รักเด็กผู้ชาย และเด็กผู้หญิงและเด็กผู้ชายที่รักกัน’
กษัตริย์ยังทรงเป็นนักกีฬาและนักอนุรักษ์สิ่งแวดล้อมผู้กระตือรือร้น โดยเป็นหนึ่งในผู้ริเริ่มสาขาของกองทุนสัตว์ป่าโลก (WWF) ในนอร์เวย์ ซึ่งทรงดำรงตำแหน่งประธานสาขาของนอร์เวย์มา 20 ปี พระองค์ทรงเป็นนักเดินเรือที่ประสบความสำเร็จอย่างสูง ทรงเป็นตัวแทนของนอร์เวย์ในการแข่งขันโอลิมปิกถึงสามครั้ง และทรงประกาศยุติการแข่งขันเรือใบในปี 2565
ชีวิตส่วนตัวและครอบครัว
เมื่อเจ้าชายฮาคอน มกุฎราชกุมาร ทรงอภิเษกสมรสกับเมตเต-มาริตในปี 2544 กษัตริย์และราชินีทรงต้อนรับบุตรชายวัยสี่ขวบของเมตเต-มาริตจากการสมรสครั้งก่อน มาริอุส บอร์ก ฮอยบี ได้รับการปฏิบัติเสมือนเป็นหนึ่งในสมาชิกราชวงศ์ แต่ต่อมาสำนักพระราชวังได้ย้ำว่า เขาไม่เคยมีสถานะเป็นราชวงศ์
เจ้าหญิงมาร์ธา ลูอิส พระธิดาของกษัตริย์ ทรงอภิเษกสมรสครั้งแรกกับนักเขียนชาวนอร์เวย์ ก่อนที่จะทรงอภิเษกสมรสใหม่ในปี 2567 กับชามานชาวอเมริกันผู้มีข้อถกเถียง กิจกรรมทางธุรกิจของทั้งคู่ทำให้พระองค์ต้องยุติพระราชกรณียกิจในที่สุด
แม้ว่าชาวนอร์เวย์บางคนอาจรู้สึกว่าสมเด็จพระราชาธิบดีฮารัลด์ทรงผ่อนปรนเกินไปกับการตัดสินใจในชีวิตที่ขัดแย้งของพระบรมวงศานุวงศ์ แต่วาเกิลเชื่อว่า พระองค์ ‘ได้แสดงให้เห็นว่าทรงเป็นผู้ที่ให้ความสำคัญกับการพูดคุยกันเพื่อหาทางออก ก่อนที่จะออกคำสั่งที่เข้มงวด’
เมื่อพระพลานามัยของกษัตริย์ทรุดโทรมลง พระองค์ได้ลดพระราชกรณียกิจสาธารณะลงอย่างถาวรในเดือนเมษายน 2567
ปัญหาด้านสุขภาพและเรื่องอื้อฉาว
เมื่อไม่นานมานี้ พระองค์ทรงได้รับการรักษาด้วยคอร์ติโซนสำหรับภาวะโลหิตจางเม็ดเลือดแดงแตก ซึ่งเป็นโรคเลือดหายากที่ทำให้จำนวนเม็ดเลือดแดงในร่างกายลดลง พระองค์ทรงเข้ารับการรักษาในโรงพยาบาลเมื่อวันที่ 17 สิงหาคม และเจ้าชายโอรสของพระองค์ได้ทรงเป็นผู้สำเร็จราชการแผ่นดิน และทรงปฏิบัติพระราชกรณียกิจแทน
ในปีนี้เพียงปีเดียว ราชวงศ์นอร์เวย์ต้องเผชิญกับปัญหาด้านสุขภาพส่วนพระองค์และเรื่องอื้อฉาวที่ซับซ้อน ทำให้ต้องอยู่ภายใต้การจับตาของสาธารณชนอย่างต่อเนื่อง
คดีข่มขืนของมาริอุส บอร์ก ฮอยบี ซึ่งถูกตัดสินว่ามีความผิดในข้อหาหลายกระทงโดยผู้พิพากษาในกรุงออสโลเมื่อเดือนมิถุนายน ได้สร้างความกดดันต่อราชวงศ์มานานหลายเดือน ขณะนี้เขายื่นอุทธรณ์ต่อโทษจำคุกสี่ปี และได้เข้าเฝ้าสมเด็จพระราชาธิบดีฮารัลด์ที่ 5 ข้างพระแท่นบรรทมก่อนที่พระองค์จะเสด็จสวรรคตเพียงไม่นาน
หลายวันก่อนที่การพิจารณาคดีจะเริ่มต้นขึ้น มีการเปิดเผยเอกสารที่เปิดเผยว่ามารดาของเขา
ที่มา: BBC News
