เมืองไฮเดอเนาในเยอรมนีสั่งห้ามอนุสรณ์ ‘หินสะดุด’ แก่เหยื่อนาซี

เกิดกระแสวิพากษ์วิจารณ์อย่างกว้างขวางในเยอรมนี หลังจากที่เมืองไฮเดอเนา (Heidenau) ใกล้เมืองเดรสเดนในรัฐซัคเซิน ตัดสินใจสั่งห้ามการสร้างอนุสรณ์สถาน ‘หินสะดุด’ (stumbling stone) เพื่อรำลึกถึงเหยื่อจากเหตุการณ์นาซี

นางคาริน พรีน รัฐมนตรีว่าการกระทรวงศึกษาธิการของเยอรมนี กล่าวกับหนังสือพิมพ์บิลด์ (Bild) ว่า การสั่งห้ามดังกล่าวเป็นเรื่อง ‘อื้อฉาว’ อย่างยิ่ง

ตั้งแต่ทศวรรษ 1990 เมืองหลายแห่งทั่วยุโรป รวมถึงในเยอรมนีและออสเตรีย ได้มีการฝังแผ่นทองเหลืองขนาดเล็กตามท้องถนนเพื่อรำลึกถึงชาวยิวและเหยื่อรายอื่นๆ จากความโหดร้ายของนาซี แผ่นจารึกเหล่านี้มีชื่อเรียกว่า ‘Stolpersteine’ ในภาษาเยอรมัน และมักถูกวางไว้หน้าบ้านที่เหยื่อเคยอาศัยหรือทำงาน โดยส่วนใหญ่ได้รับทุนสนับสนุนจากการบริจาค

อย่างไรก็ตาม สมาชิกสภาจากพรรคทางเลือกเพื่อเยอรมนี (Alternative für Deutschland – AfD) และพรรคสหภาพประชาธิปไตยคริสเตียน (CDU) ในเมืองไฮเดอเนา ได้ลงคะแนนเสียงให้ห้าม ‘หินสะดุด’ ในเมืองของตน โดยพรรค AfD ในรัฐซัคเซินถูกหน่วยข่าวกรองเยอรมนีจัดให้อยู่ในกลุ่มขวาจัด ซึ่งเป็นสิ่งที่พรรคปฏิเสธ

ญัตติของสภาเมืองระบุว่า ประชาชนจำนวนมากรู้สึกว่าการรำลึกถึงเหยื่อนาซีในรูปแบบนี้ไม่เหมาะสม และอนุสรณ์สถานควรถูกย้ายไปที่สุสาน Nordfriedhof ของเมือง เพื่อ ‘ป้องกันไม่ให้มีการเหยียบย่ำองค์ประกอบของอนุสรณ์โดยตรง’

อย่างไรก็ตาม นางคาริน พรีน ซึ่งเป็นสมาชิกพรรค CDU ได้วิจารณ์การตัดสินใจดังกล่าวอย่างรุนแรง โดยกล่าวกับบิลด์ว่า ‘ใครก็ตามที่สั่งห้าม Stolpersteine และสถานที่รำลึกถึงชีวิตชาวยิวจากพื้นที่สาธารณะไปยังสุสาน คือการให้ความสำคัญกับความตายมากกว่าชีวิต และทำให้ชาวยิวถูกมองไม่เห็นอีกครั้ง’ เธอกล่าวว่าพรรค CDU ในรัฐซัคเซินเองก็ต้องรับผิดชอบต่อการตัดสินใจครั้งนี้ด้วย

นางชาร์ล็อตต์ โนเบลอช (Charlotte Knobloch) ผู้รอดชีวิตจากเหตุการณ์ฮอโลคอสต์และประธานชุมชนชาวยิวในมิวนิก กล่าวว่าการนำอนุสรณ์สถานออกจากภูมิทัศน์เมืองนั้นเป็น ‘แนวทางที่ผิดพลาดอย่างสิ้นเชิง’ เธอให้สัมภาษณ์กับ Funke Media Group ว่ารู้สึก ‘ตกใจที่พรรคการเมืองประชาธิปไตยจะลดตัวลงไปสนับสนุนการกระทำที่ชัดเจนโดยกลุ่มสุดโต่งของ AfD’

โนเบลอชกล่าวว่าเธอไม่ได้เป็นผู้สนับสนุน ‘หินสะดุด’ แต่เสริมว่า ‘การรำลึกแบบกระจายศูนย์ ซึ่งไม่ได้ถูกเนรเทศออกจากพื้นที่สาธารณะ แต่กลับแทรกซึมและหล่อหลอมพื้นที่นั้น’ เป็นสิ่งสำคัญต่อวัฒนธรรมแห่งการรำลึกที่แท้จริง ในเมืองมิวนิกของเธอเอง ไม่มี Stolpersteine บนที่ดินของเทศบาล แต่เมืองอนุญาตให้มีป้ายจารึกอนุสรณ์บนอาคารสาธารณะได้

ตามชื่อที่บ่งบอก ‘Stolpersteine’ มีเจตนาให้เป็นอนุสรณ์ที่ผู้คน ‘สะดุด’ พบเจอ ทำให้พวกเขานึกถึงประวัติศาสตร์ของสถานที่นั้นๆ นายกุนเทอร์ เดมนิก (Gunter Demnig) ศิลปินผู้ริเริ่มโครงการ Stolperstein กล่าวว่า ด้วยความสำเร็จในการเลือกตั้งล่าสุดของพรรค AfD ‘เป็นที่คาดการณ์ได้ว่าจะเกิดเหตุการณ์เช่นนี้ขึ้น’

พรรค AfD เพิ่งได้รับชัยชนะครั้งสำคัญในการเลือกตั้งระดับรัฐในรัฐซัคเซิน-อันฮัลต์ และเมคเลินบวร์ก-ฟอร์พอมเมิร์น พรรค AfD บางสาขาถูกหน่วยข่าวกรองภายในประเทศจัดให้เป็นกลุ่มขวาจัด ซึ่งเป็นข้อกล่าวหาที่พรรคปฏิเสธอย่างแข็งขัน นโยบายต่อต้านการอพยพ ‘เยอรมนีต้องมาก่อน’ และการเป็นมิตรกับรัสเซียของพรรค ได้รับการตอบรับอย่างดีในอดีตเยอรมนีตะวันออกซึ่งเคยเป็นคอมมิวนิสต์

ที่มา: BBC News