ความขัดแย้งราชวงศ์อูกันดาหลังผู้ประกาศข่าวทีวีถูกเลือกสืบราชบัลลังก์

ความขัดแย้งเรื่องการสืบราชบัลลังก์ได้ปะทุขึ้นในราชอาณาจักรดั้งเดิมแห่งหนึ่งของยูกันดา เพียงไม่กี่วันก่อนพิธีฝังพระศพของกษัตริย์ผู้ล่วงลับ ซึ่งจนกระทั่งสิ้นพระชนม์ทรงเป็นกษัตริย์ที่ครองราชย์อายุน้อยที่สุดในโลก

กษัตริย์โอโย นยิมบา คาบัมบา อิกูรู รูกิดีที่ 4 ผู้ทรงปกครองอาณาจักรโตโร่นานกว่าสามทศวรรษ ทรงเข้ารับการรักษามะเร็งในสหรัฐฯ ก่อนจะเสด็จสวรรคตเมื่อเดือนที่แล้วด้วยพระชนมายุ 34 พรรษา

บรรดาผู้อาวุโสแห่งราชวงศ์ได้เสนอชื่อเจ้าชายเอ็ดเวิร์ด รูกิดี คียานานโกมา วัย 56 ปี ผู้ประกาศข่าวโทรทัศน์ยอดนิยม ให้เป็นกษัตริย์องค์ต่อไป แต่ครอบครัวใกล้ชิดของกษัตริย์โอโยได้ปฏิเสธเรื่องนี้

เจ้าหญิงรูธ โคมุนตาเล พระเชษฐภคินีของกษัตริย์โอโยตรัสว่า กษัตริย์ผู้ล่วงลับได้ทรงทิ้งพินัยกรรมไว้เมื่อปี 2022 โดยระบุชื่อพระโอรสองค์น้อยของพระองค์ ซึ่งไม่เคยมีการเปิดเผยพระนามมาก่อน ให้เป็นผู้สืบราชบัลลังก์

“พระเชษฐาของข้าพเจ้าได้ทิ้งทายาทไว้ให้ราชบัลลังก์ และระบุไว้อย่างชัดเจนมาก” พระองค์ตรัส โดยกล่าวหาผู้ที่อยู่เบื้องหลังการประกาศเมื่อคืนวันพุธว่าสร้าง “ความสับสนและความวุ่นวาย” ในขณะที่ครอบครัวยังคงอยู่ในช่วงไว้อาลัย

ขณะเดียวกัน สมเด็จพระราชินีเบสต์ เคมิกิซ่า พระมารดาของกษัตริย์ผู้ล่วงลับ ตรัสว่าทหารรักษาพระองค์ถูกถอนออกจากพระราชวัง และมีการส่งทหารเข้าประจำการ ซึ่งจำกัดการเคลื่อนไหวของราชวงศ์และความสามารถในการรับแขก โดยทรงบรรยายสถานการณ์ว่าเป็น “การกักบริเวณในบ้าน”

พระองค์ทรงวิงวอนต่อผู้นำกองทัพและประธานาธิบดีโยเวรี มูเซเวนี ให้ครอบครัวได้ไว้ทุกข์และฝังพระศพกษัตริย์โอโยอย่างสงบในวันเสาร์

“ข้าพเจ้าขอวิงวอนผู้ที่กำลังต่อสู้แย่งชิงราชบัลลังก์: โปรดเถิด จะมีเวลาสำหรับเรื่องทั้งหมดนั้น” พระองค์ตรัส “ให้เราได้โศกเศร้าและฝังพระศพพระโอรสของข้าพเจ้า กษัตริย์โอโย”

คาดว่าจะมีผู้มาร่วมไว้อาลัยหลายพันคนในพิธีฝังพระศพ ณ สุสานหลวงใกล้พระราชวังในฟอร์ตพอร์ทัลทางตะวันตกของยูกันดา พระศพของพระองค์ถูกนำกลับจากสหรัฐฯ มายังยูกันดาเมื่อวันศุกร์ และการเตรียมงานพระราชพิธีกำลังดำเนินอยู่

โตโร่เป็นหนึ่งในอาณาจักรดั้งเดิมของยูกันดา กษัตริย์แห่งโตโร่ไม่มีอำนาจทางการเมืองอย่างเป็นทางการ แต่ยังคงเป็นบุคคลสำคัญทางวัฒนธรรมในภาคตะวันตกของยูกันดา ยูกันดายกเลิกอาณาจักรดั้งเดิมในปี 1967 แต่ได้รับการฟื้นฟูในปี 1990 ภายใต้ประธานาธิบดีมูเซเวนี กษัตริย์ของอาณาจักรเหล่านี้ได้รับการยอมรับว่าเป็นผู้นำทางวัฒนธรรมมากกว่าผู้ปกครองทางการเมือง

การมีอยู่ของพระโอรสของกษัตริย์โอโยถูกเปิดเผยต่อสาธารณะเป็นครั้งแรกไม่กี่วันหลังจากการสวรรคตของกษัตริย์โดยประธานาธิบดีมูเซเวนี ซึ่งกล่าวว่าพระองค์ได้รับการบอกเล่าเกี่ยวกับเด็กชายคนนี้จากสมเด็จพระราชินีพระมารดา ไม่มีการเปิดเผยรายละเอียดอื่น ๆ อย่างเป็นทางการ และก่อนหน้านี้พระองค์ไม่เคยถูกเสนอเป็นทายาทของกษัตริย์โอโย

ความไม่ลงรอยกันนี้เผยให้เห็นถึงวิธีการสืบราชบัลลังก์ที่ซับซ้อนในโตโร่ ซึ่งแตกต่างจากระบอบกษัตริย์ของอังกฤษที่ราชบัลลังก์จะสืบทอดตามลำดับการสืบราชบัลลังก์ที่กำหนดไว้ กษัตริย์แห่งโตโร่จะถูกเลือกจากตระกูลบาบีโต ซึ่งเป็นราชวงศ์

ในการแถลงข่าวที่เมืองหลวงของอาณาจักรฟอร์ตพอร์ทัล คณะกรรมการสืบราชบัลลังก์ของราชวงศ์ได้ประกาศให้คียานานโกมา ลูกพี่ลูกน้องของกษัตริย์โอโย และผู้ประกาศข่าวที่สถานีโทรทัศน์ของรัฐ UBC เป็นกษัตริย์ ผู้อาวุโสของราชวงศ์กล่าวว่าพวกเขามีอำนาจตามประเพณีในการเลือกเจ้าชายที่เหมาะสมเพื่อเป็น “โอมูคามา” ซึ่งเป็นตำแหน่งท้องถิ่นของกษัตริย์แห่งโตโร่

คณะกรรมการสืบราชบัลลังก์กล่าวว่าได้ดำเนินการ “การตรวจสอบสถานะ การปรึกษาหารือ และการพิจารณาอย่างเพียงพอ” ก่อนที่จะเลือกคียานานโกมา โดยมีสมาชิก 19 คนลงนามในมติ คียานานโกมาเป็นโอรสของเจ้าชายคริสโตเฟอร์ พอล คียานานโกมา และเป็นหลานชายของกษัตริย์แห่งโตโร่พระองค์ก่อน จอร์จ เดวิด รูกิดีที่ 3

เจ้าชายจอร์จ เดสมอนด์ คามูราซี ซึ่งประทับอยู่ในสหราชอาณาจักร ในตอนแรกได้รับการพิจารณาให้ขึ้นครองราชย์ แต่ทรงปฏิเสธ โดยอ้างถึงภารกิจอื่น ๆ ตามที่คณะกรรมการสืบราชบัลลังก์แจ้ง ยังไม่เป็นที่ชัดเจนว่าจะมีการจัดพระราชพิธีบรมราชาภิเษกเมื่อใด แต่คณะกรรมการกล่าวว่าจะดำเนินการตามประเพณีและธรรมเนียมของอาณาจักรโตโร่

ครอบครัวของกษัตริย์โอโยได้จัดการแถลงข่าวอย่างรวดเร็วเพื่อประณามการประกาศดังกล่าว โดยยืนยันว่าควรเคารพพินัยกรรมของกษัตริย์ผู้ล่วงลับ เจ้าหญิงโคมุนตาเลตรัสว่ากษัตริย์โอโยได้ทิ้ง “คำสั่งที่เข้มงวดมาก” เกี่ยวกับการสืบราชบัลลังก์ โดยระบุชื่อพระโอรสของพระองค์เป็นอันดับแรก และยังกำหนดทางเลือกอื่น ๆ หากเด็กชายไม่สามารถขึ้นครองราชย์ได้ ซึ่งได้รับการสนับสนุนจากเจ้าหญิงเอลิซาเบธ บากายา พระปิตุจฉาของพระองค์

แต่ตัวแทนของราชวงศ์กล่าวว่ารายงานเกี่ยวกับการมีพระโอรสของกษัตริย์โอโยไม่เพียงพอ เนื่องจากเด็กชายยังไม่ได้รับการแนะนำต่อราชวงศ์อย่างเป็นทางการตามประเพณีของโตโร่ สมาชิกคณะกรรมการคนหนึ่งบอกกับสถานี NTV ของยูกันดาว่า เด็กในราชวงศ์จะต้องได้รับการแนะนำต่อผู้อาวุโสอย่างเป็นทางการ และจากนั้นต้องผ่านพิธีการและการเตรียมการอื่น ๆ หากจะได้รับการพิจารณาให้เป็นผู้นำในอนาคต

ที่มา: BBC News