เผยเหตุการณ์น้ำท่วมฉับพลันชายแดนเนปาล-จีน จุดห่างไกล

ในวิดีโอมีความยาวเพียงไม่กี่วินาที กำแพงมืดทะมึนปรากฏขึ้นจากด้านหลังอาคารที่เมืองจีหลง (Gyirong) ฝั่งประเทศจีน ซึ่งอยู่บริเวณชายแดนเนปาล-ทิเบต ในตอนแรกดูคล้ายเมฆดำก้อนใหญ่ ก่อนจะก่อตัวและเร่งความเร็วขึ้นกลายเป็นกระแสน้ำ โคลน หิน ก้อนน้ำแข็ง และหินขนาดใหญ่ที่ไหลบ่าลงมาจากหุบเขาอย่างรวดเร็ว

เวลาที่บันทึกบนกล้องวงจรปิดคือ 10:59:53 น. ตามเวลาท้องถิ่น สิ่งที่เกิดขึ้นในนาทีต่อมายังคงยากที่จะประติดประต่อได้ แต่ภาพวิดีโอและภาพถ่ายดาวเทียมก่อนและหลังภัยพิบัติเริ่มเผยให้เห็นถึงความเสียหายที่เกิดขึ้น อาคารส่วนใหญ่บริเวณด่านชายแดนถูกกระแสน้ำพัดหายไป อาคารที่เคยหนาแน่นในหุบเขาหายไปอย่างไร้ร่องรอย

เมืองจีหลงเป็นหนึ่งในพื้นที่ที่ถูกน้ำท่วมทำลายอย่างรุนแรงเมื่อวันที่ 26 สิงหาคม และข้ามพรมแดนไปที่ราสุวากาดี (Rasuwagadhi) ในเขตราสุวา (Rasuwa) ของเนปาล ก็ได้รับความเสียหายอย่างกว้างขวางเช่นกัน สะพานมิตรภาพที่เชื่อมเนปาลและจีนถูกพัดหายไปพร้อมกับอาคารสำนักงานตรวจคนเข้าเมืองและศุลกากรของเนปาล ชุมชนค้าขายเล็กๆ ที่ทิมูเร (Timure) ซึ่งอยู่รอบๆ จุดผ่านแดนก็ถูกทำลายเสียหายยับเยิน

เส้นทางประวัติศาสตร์และจุดรวมผู้คน

อาจัย ดิกซิท (Ajay Dixit) ผู้เชี่ยวชาญด้านอุทกวิทยาจากกาฐมาณฑุ กล่าวว่า ‘นี่คือเส้นทางคมนาคมประวัติศาสตร์ระหว่างกาฐมาณฑุและทิเบต พื้นที่ดังกล่าวมีความเสี่ยงทางธรณีวิทยา โดยมีลักษณะเป็นหุบเขาลึกและแม่น้ำที่ไหลเชี่ยวกราก ซึ่งพัดพาตะกอนจำนวนมากและสามารถนำก้อนหินขนาดใหญ่ลงมาได้’

เส้นทางนี้ยังคงเป็นประตูสำคัญระหว่างเนปาลและจีน เป็นสถานที่ที่นักแสวงบุญที่มุ่งหน้าสู่ภูเขาไกรลาส (Mount Kailash) พบปะกับพ่อค้าที่เดินทางระหว่างเนปาลและจีน คนขับรถบรรทุก เจ้าหน้าที่ศุลกากร นักท่องเที่ยว และผู้คนที่อาศัยอยู่ตามแนวชายแดน

ในเช้าวันเกิดเหตุน้ำท่วม มีชาวอินเดียมากกว่า 100 คนอาจอยู่ในหรือรอบๆ จุดผ่านแดน กระทรวงการต่างประเทศของอินเดียระบุว่า ยังมีชาวอินเดียอย่างน้อย 275 คนยังคงสูญหายในเนปาล

กรมตรวจคนเข้าเมืองของเนปาลกำลังพยายามรวบรวมข้อมูลว่าใครบ้างที่ผ่านราสุวากาดีในช่วงไม่กี่ชั่วโมงสุดท้ายก่อนเกิดภัยพิบัติ บันทึกอิเล็กทรอนิกส์แสดงให้เห็นว่ามีชาวเนปาลและชาวต่างชาติ 89 คนได้ผ่านพิธีการตรวจคนเข้าเมืองเพื่อเดินทางออกจากเนปาลไปยังทิเบต ขณะที่มี 4 คนได้ลงทะเบียนเพื่อเข้าสู่เนปาล

ระบบตรวจคนเข้าเมืองบันทึกรายการสุดท้ายเมื่อเวลา 08:35:03 น. ตามเวลาท้องถิ่น (10:52 น. ตามเวลาทิเบต) ซึ่งน้อยกว่า 10 นาที ก่อนที่กระแสน้ำจะปรากฏในภาพจากกล้องวงจรปิดที่จีหลง พนักงานตรวจคนเข้าเมือง 4 คน รวมถึงหัวหน้าสำนักงานราสุวากาดี ได้หายตัวไปในเหตุน้ำท่วม ร่างของเขาถูกพบในภายหลังบริเวณปลายน้ำ ส่วนเจ้าหน้าที่หญิงที่บันทึกรายการสุดท้ายยังคงสูญหาย

ในบรรดาชาวต่างชาติที่เดินทางออกจากเนปาลในเช้าวันนั้นมีชาวอินเดีย 32 คน ชาวจีน 12 คน และชาวอเมริกัน 9 คน รวมถึงพลเมืองของอังกฤษ แคนาดา ออสเตรเลีย และอิตาลี

ผู้รอดชีวิตและผู้สูญหาย

ติกา ราม โพคาเรล (Tika Ram Pokharel) ผู้ช่วยเจ้าหน้าที่ตรวจคนเข้าเมืองอาวุโสที่ราสุวากาดี เป็นสมาชิกคนเดียวของสำนักงานที่รอดชีวิต เขามีเรื่องให้ต้องเดินทางไปกาฐมาณฑุเพื่อสอบในวันนั้น แต่เขากล่าวว่าบันทึกอิเล็กทรอนิกส์จับได้เพียงส่วนหนึ่งของสิ่งที่เกิดขึ้นที่ชายแดนในเช้าวันนั้น

สำนักงานตรวจคนเข้าเมืองตั้งอยู่ที่ตลาดฆัตเต้ โขละ (Ghatte Khola Bazar) ห่างจากทิมูเรไปทางเหนือประมาณ 1.5 กม. จากที่นั่นไปยังสะพานมิตรภาพซึ่งเป็นเขตแดนกับทิเบตอีก 2 กม. ตามแนวทางนั้นมีร้านค้า โรงแรม และพื้นที่จอดรถที่นักเดินทางและยานพาหนะรวมตัวกันก่อนข้ามแดน

โพคาเรลกล่าวว่าสำนักงานตรวจคนเข้าเมืองเนปาลเปิดทำการเวลา 08:00 น. เมื่อนักเดินทางผ่านพิธีการตรวจคนเข้าเมืองแล้ว พวกเขาก็สามารถเดินทางต่อไปยังชายแดน หรือรอในพื้นที่ก่อนข้ามแดน

เมื่อโพคาเรลโทรหาเพื่อนร่วมงานเวลา 08:20 น. ในเช้าวันนั้น เขาได้รับแจ้งว่าจุดผ่านแดนมีผู้คนหนาแน่นผิดปกติ มีคนประมาณ 300 ถึง 400 คนกำลังรอเดินทางออกจากเนปาลไปยังทิเบต เขากล่าว ในขณะที่คนอื่นๆ ที่เดินทางมาจากฝั่งจีนก็อยู่ในพื้นที่ด้วย

‘ผมไม่คิดว่าผู้ที่ดำเนินการตรวจคนเข้าเมืองในเช้าวันนั้นจะสามารถทำพิธีการตรวจคนเข้าเมืองฝั่งจีนได้’ โพคาเรลกล่าวกับ BBC

โพคาเรลกล่าวว่าใช้เวลา 15 ถึง 20 นาทีในการเดินจากสำนักงานตรวจคนเข้าเมืองเนปาลไปยังสะพานหลังจากนักเดินทางผ่านพิธีการตรวจคนเข้าเมืองแล้ว นักเดินทางที่มาถึงช่วงบ่ายแก่ๆ ในวันก่อนหน้าบางครั้งต้องรอจนกว่าชายแดนจะเปิดอีกครั้งในเช้าวันถัดไป ในขณะที่ผู้ที่เดินทางเป็นกลุ่มหรือโดยรถบัสก็มักจะรอให้ทุกคนผ่านพิธีการตรวจคนเข้าเมืองก่อนจะเดินทางพร้อมกัน ทำให้ยากที่จะทราบว่าคน 89 คนนั้นอยู่ที่ไหนเมื่อน้ำท่วมมาถึง

นาทีวิกฤติและการประเมินความเสียหาย

เวลา 08:37 น. – น้อยกว่าสองนาทีหลังจากระบบตรวจคนเข้าเมืองบันทึกรายการสุดท้าย – เครื่องมือวัดแผ่นดินไหวตรวจจับการเคลื่อนไหวในภูเขาเหนือชายแดน ตามลำดับเวลาที่รวบรวมโดยศูนย์วิจัยอุทกวิทยาและทรัพยากรน้ำของเนปาล นักวิจัยในเวลาต่อมาได้ระบุสัญญาณดังกล่าวว่าเกิดจากการถล่มของส่วนหนึ่งของธารน้ำแข็งที่กระตุ้นให้เกิดน้ำท่วม ประเทศจีนกล่าวว่าดินถล่มมาถึงจุดผ่านแดนจากจุดกำเนิดภายในเวลาประมาณเจ็ดนาที

ผู้คนที่จุดผ่านแดนอาจกำลังเดินทางไปยังสะพาน รออยู่ที่ฆัตเต้ โขละ หรือเตรียมพร้อมที่จะข้ามไปยังสิ่งอำนวยความสะดวกของจีน ตำแหน่งที่แน่นอนของแต่ละคนยังไม่ชัดเจน และฆัตเต้ โขละเองก็เป็นมากกว่าแค่พื้นที่รอ โพคาเรลกล่าวว่ามีบ้านเรือน 50 ถึง 60 หลังตั้งอยู่ที่นั่น พร้อมกับโรงแรม ธุรกิจท้องถิ่น และสำนักงานไฟฟ้าพลังน้ำ 4 แห่ง นอกจากนี้ยังเป็นจุดจอดสุดท้ายสำหรับรถบัสจากกาฐมาณฑุ และเป็นฐานสำหรับคนขับรถ ผู้ช่วย มัคคุเทศก์ และคนงานขนส่งสินค้าที่รอพิธีการศุลกากร นักเดินทางที่มุ่งหน้าสู่ทิเบตมักจะเข้าคิวที่นั่นตั้งแต่เมื่อวันก่อนหน้า

‘เพื่อนสนิทของผม 40-50 คนหายไป’ โพคาเรลกล่าว

โพคาเรลเชื่อว่าจำนวนผู้เสียชีวิตที่นั่นอาจสูงกว่าตัวเลขทางการมาก โดยประมาณว่า ‘มีคน 2,000 ถึง 2,500 คน’ อาจติดอยู่ในเหตุน้ำท่วม ตัวเลขนี้เป็นประมาณการของเขาและยังไม่ได้รับการยืนยันอย่างเป็นอิสระ

ความหวังที่ริบหรี่และข้อความสุดท้าย

สำนักงานตรวจคนเข้าเมืองเองตั้งอยู่สูงจากแม่น้ำประมาณ 100 เมตร โพคาเรลกล่าว แต่ระหว่างเหตุน้ำท่วม ระดับน้ำดูเหมือนจะเพิ่มสูงขึ้นไปอีก ในตอนแรกเขาหวังว่าเพื่อนร่วมงานที่หายไปอาจหนีไปยังทุ่งหญ้าห่างออกไปหลายกิโลเมตร

สำหรับนักแสวงบุญชาวอินเดียบางคนที่ชายแดน เช้าวันนั้นเริ่มต้นขึ้นอย่างเรียบง่าย พวกเขาโทรวิดีโอคอลและส่งคลิปสั้นๆ ให้ญาติที่บ้าน โดยแสดงให้เห็นภูเขาขณะที่พวกเขารอด่านตรวจคนเข้าเมืองของจีนเปิด

สุดิปโต ภัฏฏาจารยา (Sudipto Bhattacharya) ได้รับข้อความจากภรรยาของเขา สุภราชรี ชาครบอร์ตี (Subhrasree Chakraborty) ซึ่งเดินทางมากับกลุ่มคนกว่า 60 คน เวลา 07:57 น. ตามเวลาเนปาล เธอส่งรูปถ่ายตราประทับขาออกในหนังสือเดินทางของเธอ: พิธีการตรวจคนเข้าเมืองเนปาลเสร็จสิ้น หกนาทีต่อมา เวลา 08:03 น. เธอส่งข้อความอีกฉบับ: ‘เรากำลังรอเข้าประเทศจีน’ จากนั้นข้อความก็หยุดลง

ในบรรดาผู้ที่อยู่ในสิ่งอำนวยความสะดวกของจีนมีกลุ่มนักแสวงบุญ 77 คนที่เกี่ยวข้องกับมูลนิธิอิชา (Isha Foundation) ซึ่งเดินทางกลับจากภูเขาไกรลาส พวกเขาพร้อมด้วยพนักงานสามคนยังไม่ทราบชะตากรรมหลังจากน้ำท่วมเข้าท่วมพื้นที่

เมื่อทีมกู้ภัยชาวจีน 21 คนไปถึงจีหลงเมื่อวันที่ 28 สิงหาคม เจ้าหน้าที่กู้ภัยคนหนึ่งกล่าวกับรอยเตอร์ว่า: ‘เท่าที่ตาเห็น…’

ที่มา: BBC News